ክታበት ኮቪድ-19

 

ክታበት ኮቪድ-19 ናጻን ከምኡድማ ንኹሉ 5 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዘሎ ሰብ ብዘየገድስ ናይ ኢሚግረሽን ኩነታትቱ ድሉው ዝኾነን ኣዩ።

ነቲ ዘድልየኩም ሓበሬታ ክንህበኩም ንደሊ። ንሕና ሓድሽ እንተሎ ክንሕብረኩም ኢና ስለዚ ከኣ ንጥዕናኹም ኣብ ሓበሬታ ተሞርኪስኩም ምርጫኹም ክትገብሩ ኢኹም።

ዲሰምበር 17, 2021 – እቲ Centers for Disease Control and Prevention (CDC ማእከል ቍጽጽርን ምክልኻልን ሕማም) ከምኡውን Washington State Department of Health (DOH ክፍሊ ጥዕና)  18 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዝዀኑ ሰባት ብሰንኪ ዉሑድ ግዜ ዝኽሰት ትሮምቦሲስ ዝበሃል ምስ  thrombocytopenia syndrome (TTS ትሮምቦሳይቶፔንያ ሲንድሮም) ዝበሃል ናይ ደም ምርግጋእን ትሑት ቍጽሪ ፕላትለትን ዘጠቓልል፣ ከምኡውን Guillain-Barré Syndrome (GBS ጊሊያን-ቤር ሲንድረም)  ናይ ሰዉነት ባዕሉ ዝላዕሎ ሕማም ንመትንታት ኪጐድእ ዝኽእል፣ ናይ mRNA ክታበት COVID-19 (Pfizer ወይ Moderna) ኣብ ክንዲ እቲ  Johnson & Johnson ክታበት COVID-19 ክመርጹ ሓሳብ ይህብ።

ክታበት mRNA ክትወስድ እንተዘይኪኢልካ ወይ ፍቓደኛ እንተ ዘይኮንካ፣ ነቲ ክታበት Johnson & Johnson ክትወስድ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ምርጫታትካ፣ ብኽብረትካ ምስ ወሃቢ ክንክን ጥዕና ተዛራረብ።

ክታበት ኮቪድ-19 ንምውሳድ ክፈልጦ ዘሎኒ እንታይ እዩ?

ነቲ ክታበት ከመይ ጌረ እየ ዝወስዶ?

ቆጸራ ንምርካብን ንምስራዕን ኣብ ናይ ክታበት ሓባሪ ብጽሑ

ብተወሳኺ ድማ ን ኣብ ጥቓኹም ዘሎ ናይ ክታበት ቦታ ንዚፕ ኮድኩም ናብ 438-829 (GET VAX) ክትጽሕፍዎ ትኽእሉ ኢኹም።

ብዛዕባ ክታበት ኮቪድ-19 ሕቶታት ኣለኩም ? ናይ ክታበት ቆጸራ ንምንዳይ ሓገዝ የድልየኩም ? ናይ ኮቪድ-19 ናይ ሓበሬታ ሆትላይን ኣብ 1-800-525-0127 ደውሉ፡ ካብኡ # ጽቐጡ ሓገዝ ቋንቋ ክርከብ ይክኣል ኢዩ።

እንተዳኣ ንካልኣይ ዶዝ ናይ ክታበት ቆጸራ ትሰርዑ ኣለኹም ኮንኩም (Moderna/Spikevax ወይ Pfizer/Comirnaty)፡ንስኹም ከምቲ ናይ ቀዳማይ ዶዝኩም ሓደ ዓይነት ክታበት ክትወስዱ ኣለኩም።

ንስኹም ወይ ካልእ ትፈልጥዎ ሰብ ኣብ ገዛ አንተ ተዓጽዩ ኮይኑ፡ ነቲ ስቱር ናይ ኦንላይን ፎርም (ኢንግሊሽ) ምልእዎ ናትኩም መልሲ ድማ ንግለሰባት ናብ ዘሎ ናይ ካውንቲ ከምኡውን/ወይ ናይ ስተይት ተንቀሳቓሲ ናይ ክታበት ጉጅለታት ርክብ ክንገብር ከኽእለና እዩ።

ንካልእ ምስ ኮቪድ-19 ዝተሓሓዝ ጉዳያት፡ ከም መንበሪ ኣባይቲ፡ ናይ ንጥቀመሎም ኣገልግሎታት ሓገዝ፡ ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ፡ ድማ ናብ 211 ደውሉ ወይ ኣብ' ብጽሑ wa211.org

ንዝያዳ ሓበሬታ፡ ነቲ ናይ ኮቪድ-19 ክታበታት ተመልከቱ ፡ ክፍለጥ ዘለዎ እንታይ ኣሎ (ኢንግሊሽ) ፡ ናይ ጭብጢ ወረቐት.

ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካ ዜግነት ክህልወኒ ኣለዎ ዲዩ ነቲ ክታበት ክወስድ፧

ኣይፋል፡ ነቲ ክታበት ንምውሳድ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዜጋ ምዃን ኣየድልየኩምን እዩ። እዚ ማለት ነቲ ክታበት ንምውሳድ ናይ ሶሻል ሰኲሪቲ ቊጽሪ ወይ ካልእ ናይ ኩነተ ኢመግሪሽን ሰነዳት ኣየድልየኩም እዩ ማለት'ዩ። ገለ ወሃብቲ ክታበት ናይ ሶሻል ሰኲሪቲ ቁጽሪ ክሓቱ ይኽእሉ፡ ግን ምሃብ ኣየድልየኩምን እዩ።

ውላድኩም ነቲ ክታበት ንምውሳድ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዜጋ ምዃን ኣየድልዮን እዩ። ወሃብቲ ክንክን ጥዕና ናይ ዝኾነ ሰብ ኲነተ ኤሚግረሽን ኣይክሓቱን እዮም። ኣብ መብዛሕትኦም ኣጋጣሚታት፡ ወለድን ኣለትይን ትሕቲ 18 ዓመት ንዝዕድሚኦም መንእሰያት ንምኽታብ ፍቓድ ክህቡ የድልዮም።

Washington State Department of Health (ክፍሊ ጥዕና ክፍለ ሃገር ዋሽንግተን) 5 ዓመትን ልዕሊኡን ዕድሜኦም ክኽተቡ ይመክር።

ናይቲ ክታበት ክኸፍል ዲየ?

ኣይፋል፡ ክታበት ክትወስዱ ከለኹም ዝኾነ ነግር ክትከፍሉ ኣይግባእን ፡ ወይ ድማ ካብ'ቲ ኣዳላዊ ወይ ካብቲ ናይ ክታበት መሳለጥያ ድማ ቢል ኣይትውሃቡን ኢኹም። እዚ ድማ ይምልከት ውልቃዊ መድሕን ንዘለዎም ሰባት፡ ዘለዎም Apple Health (Medicaid)፡ ዘለዎም Medicare ወይ መድሕን ዘይብሎም።

ናብ ወሃቢ ኣገልግሎት ሕክምናኹም ንክትክተቡ ምስ ከድኩም እንድሕር ካልኦት ኣገልግሎታት ረኺብኩም፡ ቅብሊት ዕዳ ናይቲ ምብጻሕ ክትወስዱ ትኽእሉ ኢኹም። ነዚ ንምክልኻል፡ ንወሃቢ ኣገልግሎትካ ኣቐዲምካ ክትሓቶ ትኽእል ኢኻ።

ናይ ጥዕና መድሕን እንተዘይብልካ ኮይኑ፡ ኣቕረብቲ ናይቲ ክታበት ከኽፍሉኻ ኣይክእሉን እዮም፡ ከምኡ'ውን ምጥሓስ እቲ ጠለብ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ፕሮግራም እዩ። ብኽብረትኩም ኢመይል ጸሓፉ ናብ covid.vaccine@doh.wa.gov እንተደኣ ኣኽፊለምኹም።

እንተዳኣ ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ ኣለኩም ኮይኑ እሞ እንተድኣ ከፊልኩም ኮንኩም፡ መጀመርታ ነቲ ናይ ኢንሹራንስ ውጥንኩም ተወከሱ። እዚ ነቲ ጉዳይ እንተድኣ ዘይፈቲሕዎ፡ ብተውሳኺ ኣብ Office of the Insurance Commissioner (ቤት-ጽሕፈት ናይቲ ኮምሽነር መድሕን) ጥርዓን ክተእትዉ (ኢንግሊሽ) ትኽእሉ ኢኹም።

  • ደውሉ ናብ 800-562-6900 ንኣገልግሎት ትርጉም ኣብ ቴሌፎን (ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ብልዕሊ 100 ቋንቋታት ዝርከብ)
  • TDD/TYY፡ 360-586-0241
  • TDD፡ 800-833-6384
ናይ ጥዕና ኢንሹራስን እንተዘይብለይ ከ?

ናይ ኢንሹራንስ ሸፈነ እንተድኣ ዘይብልኩም ኮይኑ፡ ንናትኩም ኣዳላዊ ሓብርዎ። ነቲ ክታበት ድማ ብዘይ ክፍሊት ክትረኽብዎ ኢኹም። ፈደራላዊ መንግስቲ ከኣ መደብ ኣለዎ (ኢንግሊሽ)፡ እዚ ድማ ነቲ ኣዳላዊ ንክታበትኩም ምእንቲ ከካይድ ክኸፍሎ እዩ።

ነቲ ክታበት እንተድኣ ዘይከፍል ኮይነ፡ ንምንታይ እየ ኣነ ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ ሓበሬታ ዝሕተት?

ነቲ ክታበት ክትወስዱ ከለኹም፡ እቲ ኣዳላዊ ናትኩም ክታበት ናት ኢንሹራስን ካርድ ኣለኩም እንተኾይኑ ክሓትት ይኽእል እዩ። እዚ ድማ ምእንቲ ንሳቶም ነቲ ዝሃብኹም ክታበት ክኽፈሉ ምእንቲ እዩ (ክፍሊት ምሃብ ክታበት)። ናትኩም ኣዳላዊ ድማ ኢንሹራንስ እንተዘይብልኩም ኮይኑ ኣፍልጥዎ። ንስኹም ድማ ነቲ ክታበት ብዘይ ክፍሊት ክትወስድዎ ኢኹም።

እንታይ እዩ ክፍሊት ምሃብ ክታበት ከምኡ ድማ መን እዩ ነዚ ዝኸፍሎ?

ክፍሊት ምሃብ ክታበት ድማ ክፍሊት ኮይኑ እቲ ናይ ጥዕና ክንክ ወሃቢ ድማ ክታበት ክህበኩም ዘኽፍሎ እዩ። እዚ ድማ ካብቲ ዋጋ ናይ ክታበት ባዕሉ ፍሉይ እዩ።

ፈደራላዊ መንግስቲ ድማ ነቲ ሙሉእ ዋጋ ናይቲ ክታበት ይኸፍሎ። ግላዊ ወይ ናይ መንግስቲ ኢንሹራንስ እንተድኣ ኣለኩም ኮይኑ፡ ኣዳላዊ ክታበትኩም ድማ ነቲ ክፍሊት ናይ ምሃብ ክታበት ክኽፈል ምእንቲ ቢል ክገብሮ ይኽእል። ኢንሹራንስ እንተድኣ ዘይብልኩም ኮይኑ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ከኣ መደብ/ፕሮግራም ኣለዎ (ኢንግሊሽ) እዚ ድማ ነቲ ኣዳላዊ ክታበት ምእንቲ ክህበኩም ክኸፍሎ እዩ።

ካብ ጁባ ዝክፈል ክትከፍሉ የብልኩምን ወይ ድማ ካብቲ ኣዳላዊ ድማ ነቲ ክፊሊት ናይ ምሃብ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ቢል ክትቅበሉ የብልኩምን። እዚ ድማ ይምልከት ውልቃዊ መድሕን ንዘለዎም ሰባት፡ ዘለዎም Apple Health (Medicaid)፡ ዘለዎም Medicare ወይ መድሕን ዘይብሎም።

ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ኣየኖት ናይ COVID-19 ክታበታት እዮም ድሉዋት ዘለው?

ሰለስተ ክታበታት ህጹጽ ኣጠቓቕማ ወይ ከኣ U.S. Food and Drug Administration (FDA ምምሕዳር ምግብን መድሓኒትን U.S.)  ምሉእ ብምሉእ ተቐባልነት ረኺቡ ኢዩ። እዞም ክታበታት ኣብዚ እዋን ኣብ ክፍለ ሃገር Washington ይወሃቡ ኣለዉ። እቲ Pfizer (Comirnaty) ከምኡውን Moderna (Spikevax) ክታበታት ኣብ ክንዲ ክታበት  Johnson & Johnson ብሰንኪ ትሮምቦሲስ ዝብሃል ሕማም ናይ ምስዓብ ምስthrombocytopenia syndrome (TTS ትሮምቦሳይቶፔንያ ሲንድሮም) ከምኡዉን Guillain-Barré Syndrome (GBS ጊሊያን-ቤር ሲንድረም) ይምረጹ።

Pfizer-BioNTech ክታበት COVID-19 (Comirnaty)

እዚ 21 መዓልቲ ኣብ መንጎ ፍልልይ ብምግባር፣ ዝወሃብ ኽልተ ዓቐን ዘለዎ ክታበት እዩ፦

  • እቲ ተወሳኺ (ሳልሳይ) ዓቐን መድሃኒት ነቶም ትሑት ናይ ሰዉነት ምጽዋር ሕማም ዘለዎም
  • ኣበራታዒ ዓቐን ነቶም 12 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዝዀኑ ሰባት፣ እንተ ወሓደ ድሕሪ እቲ ኻልኣይ ዓቐን 5 ወርሒ

ኣስታት ክልተ ሰሙናት ድሕሪ እቲ ካልኣይ ዓቐን ምውሳድካ፣ምሉእ ብምሉእ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ከም ዘለካ ኣይትሕሰብን ኢኻ ክሳብ። እቲ ክታበት ኣብ ትሕቲ Comirnaty ዝፍለጥ ክታበት 16 ከምኡውን ልዕሊኡ ዕድሜኦም ሰባት ምሉእ ብምሉእ ቕቡል ኢዩ። እዚ ክታበት ድማ ንህጹጽ ተጠቃምነት ነቶም ካብ 5 ክሳብ 15 ዓመት ዝዕድሚኦም መንእሰያት ተፈቒዱ እዩ። እቲ ናይ ክሊኒካዊ ፈተነታት ዘርኣዮ ዓቢ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ኣሉታዊ ጸገማት ኣየጋጠመን።

 ክታበት COVID-19Moderna (Spikevax)

28 መዓትታት ፈላሊኻ፣ ዝዉሰድ ክልተ-ዓቐን ክታበት እዩ፣ ተወሳኺ፦

  • ተወሳኺ (ሳልሳይ) ዓቐን መድሃኒት ነቶም ትሑት ናይ ሰዉነት ምጽዋር ሕማም ዘለዎም።
  • ኣበራታዒ ዓቐን ነቶም 18 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዝዀኑ ሰባት፣ እንተ ወሓደ ድሕሪ እቲ ኻልኣይ ዓቐን 5 ወርሒ

ኣስታት ክልተ ሰሙናት ድሕሪ እቲ ካልኣይ ዓቐን ምውሳድካ፣ምሉእ ብምሉእ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ከም ዘለካ ኣይትሕሰብን ኢኻ ክሳብ። እቲ ናይ ክሊኒካዊ ፈተነታት ዘርኣዮ ዓቢ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ኣሉታዊ ጸገማት ኣየጋጠመን። 

ክታበት COVID-19Johnson & Johnson – Janssen

እዚ ክታበት እዚ ነቶም 18 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዝዕድሚኦም ውልቀ-ሰባት ንህጹጽ ኣጠቓቕማ ተፈቒዱ ኢዩ። እዚ ናይ ሓንቲ ዓቐን (ሓደ መውጋእቲ) ክታበት ኢዩ። ካብ ሓደ ክሳብ ክልተ ሰሙናት ድሕሪ` ክታበት ምውሳድኩም ኣብ ዘሎ ግዜ ከም ብምሉእ ምክልኻል ዘለኩም ኣይትሕሰቡን ኢኹም። 18 ከምኡውን ልዕሊኡ ዕድሜኦም ሰባት ድሕሪ ቀዳመይቲ ዓቐን ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ኣዋርሕ ጸኒሖም ቡስተር ክታበት ክወስዱ ኣለዎም። እቲ ናይ ክሊኒካዊ ፈተነታት ዘርኣዮ ዓቢ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ኣሉታዊ ጸገማት ኣየጋጠመን። ክታበታት Pfizer ከምኡውን Moderna ኣብ ክንዲ እቲ  Johnson & Johnson ክታበት ይምረጹ።

ኣነ ኩሎም ዶዛት ናይ ክታበት ኮቪድ-19 ድየ ክወስድ ዘሎኒ?

ክታበታት Comirnaty/Pfizer ከምኡ’ውን Moderna ንዝበዝሑ ሰባት ክልተ ዶዛት ኢዮም። ገለ ዝለዓለ ስግኣት ምቅላዕ ነቲ ቫይረስ ዘለዎም ሰባት ወይ ነቲ ክታበት ጽቡቕ ተቐባልነት ዘይገበርሉ ሰባት ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ዶዛት ከድልዮም ይኽእል ኢዮ። እንድሕር ክታበት Comirnaty/Pfizer ወይ Spikevax/Moderna ወሲድኩም፡ ኩሎም እቶም ኣብ ናትኩም ደረጃ ስግኣት ስርዓተ ምክልኻል ኮቪድ-19 ንክውሰዱ ዝምከሩ ዶዛት ክትወስዱ ኣለኩም መታን ንዝለዓለ ምክልኻል ክትረኽቡ።

ክታበታት ኮቪድ-19 Johnson & Johnson-Janssen ሓደ ንጽል ክታበት ኮይኑ ከምኡ ድማ ተወሳኺ ኣበራታዒ ዶዝ ንኩሎም 18 ዓመትን ልዕሌኡን ዘለዉ እንተወሓደ ድሕሪ ክልተ ኣዋርሕ ዝወሃብ ኢዩ።

ኣነ እንተድኣ ናብቲ ካልኣይ ዶዝ ዶንግየ፡ ኣነ ነቲ ተኸታታሊ ክታበት ዳግም ክጅምሮ ድዩ ዘድልየኒ?

ኣይፋል፡ ናብቲ ካልኣይ ዶዝኩም እንተድኣ ዶንጊኹም ኮንኩም፡ ነቲ ተኸታታሊ ክታበት ካልኣይ ምጅማር ኣየድልየኩምን እዩ።

ካብቲ ቀዳማይ ዶዝኩም ድሕሪ እቲ ዝተነግረኩም መዓልትታት ምሕላፉ ነቲ ካልኣይ ዶዝኩም ብዝቐልጠፈ ውሰድዎ (21 መዓልትታት ንComirnaty/Pfizer፡ 28 መዓልትታት ድማ ንSpikevax/Moderna)።

ነቲ ካልኣይ ዶዝ ኣብ ክንደይ ፍልልይ ትወስድዎ ብዘየገድስ፡ ክልቲኡ ክታበት ክትወስድዎ ኣገዳሲ እዩ።

እንተድኣ ናትኩም ናይ ምክልኻል ጸረ ነፍሳትኩም ዘይተቐባበለኩም ኮይኑ እሞ ተወሳኺ ዶዝ እንተድኣ ክትወስዱ ተደልዩ፡ ድሕሪ እቲ ካልኣይ ክታበት ንስኹም ብውሑዱ 28 መዓልትታት ጽንሑ።

ኣነ ነብሰ ጾር እንተኾይነ፡ ጸባ ጡብ ክገብር እንተጀሚረ ክጠንስ ወጢነ እንተድኣ ሃልየ ክታበት ኮቪድ-19 ክወስድ ይኽእል ዶ?

እወ፡ ሓበሬታ ከም ዘመልክቶ ክታበታት ኮቪድ-19 ኣብ እዋን ጥንሲ ውሑሳት እዮም። Centers for Disease Control and Prevention (CDC፡ ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት), American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG፡ ኮለጅ መወለዳንን ማህጸንን ኣመሪካ), Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM፡ ማሕበረሰብ መድሃኒት ሕርስን ዕሸልን) (ኢንግሊሽ ጥራይ) ድማ ክታበት ኮቪድ-19 ንጥኑሳት፡ ንጸባ ጡብ ዘመንጭዋ ዘለዋ፡ ንመደብ ናይ ጥንሲ ዘለወን ክወስድኦ ይምከር። ገለ መጽናዕትታት ከኣ እንተተኸቲብክን እቶም ዕሸላት ድማ ኣንጻር ኮቪድ-19 ብጥንስን ጸባ ጥብን ኣቢሎም ጸረ ነፍሳት ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም ይብሉ። ኮቪድ-19 ዝሃዘን ዘይተኸትባ ጥኑሳት ድማኣብ ዝለዓለ ሪስክ ናይ ከቢድ ምትሕልላኻት ከም ናይ ቅድሚ ግዜኡ ሞት ወይ ሞት ዕሸል ከምጽእ ይኽእል እዩ ብተወሳኺ፡ ነብሰጾር ከለዋ ክታበት ናይ ኮቪድ-19 ዝወስዳ ድማ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ዕጽፊ ልዕል ዝበለ ናይ ሂወት ደገፍን ናይ ትንፋስ ትቦን ይደልያ።

ኣብ እዋን ጥንሲ ብዛዕባ ምውሳድ ክታበት ኮቪድ-19 ምስ ዝኾነ ሰብ ክትዛረቡ ደሊኹም፡ ብኽብረትኩም ን MotherToBaby ተወከሱ። ኪኢላታት MotherToBaby ድማ ብእንግሊሽ ወይ ብ ስፓንሽ ብቴለፎን ወይ ብቻት ሕቶታት ክምልሱ ድሉዋት እዮም። እቲ ናጻን ምስጥራውን ኣገልግሎት ድማ ካብ ሶኒ ክሳብ ዓርቢ ካብ 8 ቅ/ቀ ክሳብ 5 ድ/ቀ (ናይ ከባቢ ግዜ) ህሉው እዩ። ን MotherToBaby ንምብጻሕ

ኣነ እቲ ልሙድ ክታበታት እናወሰድኩ ክታበት ኮቪድ-19 ክወስድ ይኽእል ዶ?

እወ። Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP፡ኣማኻሪት ኮሚተ ኣብ ናይ ምክልኻል ክትባት ልምድታት) ድማ ንምኽርታቶም ኣብ 12 ግንቦት 2021 ቀይሮሞ። ስለ'ዚ ሕጂ ንስኹም ካልእ ክታበታት እናወሰድኩም ንክታበት ኮቪድ-19 ክትወስድዎ ትኽእሉ ኢኹም።

ናይ ውላድኩም ዝድለ ናይ ቤት ትምህርቲ ክታበታት (ኢንግሊሽ ጥራይ) ወይ ካልእ ተመራጺ ክታበታት ብፍሉይ ካብ ክታበት ኮቪድ-19 ኣብ መደብ ክትሰርዕዎ ኣየድልየኩምን እዩ። ቆጸራ ክታበት ኮቪድ-19 ድማ ውላድኩም ካልኦት ኩሎም ተመረጽቲ ክታበታት ክረክብ ካልእ ዕድል እዩ።

ካርድ ናይ ክታበት ጸብጻብ እንታይ እዩ?

እታ ናይ ፈለማ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ዶዝኩም ምስ ወሰድኩም ንስኹም ናይ ወረቀት ክታበት ካርድ ክትረኽቡ ኣለኩም። እዚ ካርድ እንታይ ዓይነት ክታበት (Comirnaty/Pfizer-BioNTech, Spikevax/Moderna ወይ Johnson & Johnson) ከምዝወሰድኩምን እቲ ዝወሰድክምሉን ዕለትን ክሕብረኩም ኢዩ።

እንድሕር ክታበት Comirnaty/Pfizer-BioNTech ወይ Spikevax/Moderna ወሲድኩም፡ ናትኩም ኣቕራቢ ክታበት እታ ፋልመይቲ ዶዝ ወሲድክማ ኣብ ዘለኹምሉ ግዜ ነታ ካልኣይቲ ድማ ቆጸራ ክሕዘልኩም ኣለዎ። እዛ ካርድ ምሳኹም ሓዙዋ ኢኹም ምኽንያቱ እቲ ናይ ክታበት ኣዳላዊ ምእንቲ ድሕሪ እቲ ካልኣይ ዶዝ ክመልኣ።

እንድሕር ተወሳኺ ዶዝ ወይ ኣበራታዒ ዶዝ ወሲድኩም፡ ብተወሳኺ ናብ ቆጸራኹም ምስክር ካርድ ክታበትኩም ተማልእዎ። ናትኩም ኣቕራቢ ክታበት ነቲ ዶዝ ክምዝግቦ ኢዩ።

ኣብዚ እንሆ ገለ ክዝከሩ ዘለዎም ምኽሪታት ኣብ ኣተሓሕዛ ካርድ ክታበት፡

  • ናይ ክታበት ካርድኹም ኣብ ሞንጎ ዶዛትን ድሕሪኡን ዓቅብዎ።
  • ውሰዱ ናይ ቅድሚትን ድሕሪትን ስእልታት ካርድኹም መታን ዲጂታላዊ ቅዳሕ ኣብ ኢድኩም ብቐሊሉ ክህልወኩም።
  • ኣብ ግምት የእትውዎ ናብ ነብስኹም ብኢሜይል ምስዳድ፡ ኣልቡም ምስራሕ ወይ ድማ ታግ ክትገብሩላ ነታ ስእሊ መታን ብቐሊሉ ክትረኽባዋ።
  • ሓዙ ቅዳሕ ናታ እንድሕር ምሳኹም ሒዝኩሞ ክትንቀሳቐሱ ደሊኹም።

ኣብ ቆጸራኹም ናይ ክታበት ካርድኹም እንተዳኣ ዘይተማሊእክምዎ፡ እቲ ካልኣይ ዶዝኩም ክትወስዱ ትኽእሉ ኢኹም። ነቲ ናትኩም ኣዳላዊ ድማ ነቲ ዓይነት/ብራንድ ናይቲ ንስኹም ኣብ ፈለማ ዝወሰድክምዎ ክታበት ክርኢ ሕተትዎ ኢኹም፡ በዚ ድማ እንደገና ሓደ ዓይነት ከምትወስዱ ዘለኹም ንምርግጋጽ እዩ። እንድሕር ካርድ ክታበትና ጠፊእኩም፡ እተዉ ናብ MyIR (My Immunization Registry (መዝገብ ክታበት)) (ብእንግሊዝኛ ጥራይ) ንናይ ኮቪድ-19 መዝገብኩም ንክትደልዩ ከምኡ'ውን ብድሕሪኡ ስክሪንሾት ወይ ስእሊ ናይቲ ሓበሬታ ንክትወስዱ። ኣካውንት ዘይብልኩም እንተኾይኑ፡ ኣብ ዝኾነ ግዜ MyIR ሳይናኣፕ ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም።

ብ MyIR ዝግበር ናይ መዝገብኩም ጸብጻብ ምርግጋጽ ቀጥታ ክኸውን ከምዘይክእል ኣብ ሃሓብኩም ሓዝዎ፡ እቲ ክርከብ ዝክኣል ድማ ብቋኑቋ እንግሊሽ ጥራይ እዩ ተሓጺሩ ዘሎ። ቀጥታዊ ሓገዝ ተሌፎን ክርከብ ይክኣል ኢዩ ኣብ MyIRmobile ወይ ሕቶታት ብዛዕባ መዝገብ ክታበት ብምድዋል ናብ ህጹጽ መስመር Department of Health COVID-19 (ክፍሊ ጥዕና ኮቪድ-19) ኣብ 833-VAX-HELP ወይ ብኢመይል ርኸቡና ኣብ waiisrecords@doh.wa.gov

ድሕነትን ውጺኢታውነትን

ስለምንታይ እየ ክታበት ኮቪድ-19 ክወስድ ዘሎኒ?

ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ክትወስድ ብፍጹም ናትካ ምርጫ እዩ፡ እንተኾነ ግን ነዚ ለበዳ ንምጥፋእ ብዝተኻእለ መጠን ብዙሓት ሰባት ክታበት ክወስዱ የድልዩና። ቫይረስ ኮቪድ-19 ዝያዳ ይኸብዶ ንክመሓላለፍ ኣብ ሓደ ማሕበረሰብ ዝርከቡ ብዙሓት ሰባት ካብ'ቲ ሕማም ክከላኸሉ ምስ ዝኽእሉ - ብኽታበት ወይ ኣብ ቀረባ እዋን ብዝተፈጥረ ረኽሲ። መጠን ክታበትና እንተዛይዱ፡ መጠን መልከፍትና ይንኪ።

ክታበታት ኮቪድ-19 ብብዙሓት መገድታት ክከላኸልልኩም ይኽእሉ ኢዮም፥

  • ኣብ ምክልኻል ኮቪድ-19 ጽቡቕ ኢዮም ዝሰርሑ
  • እንድሕር ኮቪድ-19 ሒዝኩም፡ ብከቢድ ናይ ምሕማምኩም ተኽእሎ ኣመና ከጽብቦ ይኽእል ኢዩ
  • ሙሉእ ክታበት ምውሳድ ድማ ናብ ሆስፒታል ናይ ምእታው ዕድልኩም የጉድሉዎን ከምኡድማ ብኮቪድ -19 ናይ ሙማት ሪስክ ድማ ይንክይዎን።
  • ክታበታት ከኣ ነቲ ምክልኻል ዝረኸበ ኣብ ኮም ዘሎ ቁጽሪ ሰባት የዕብዮ፡ እዚ ድማ ነቲ ሕማም ከይስፋሕፋሕ ከቢድ ይገብሮ
  • ክኢላታት ይቕጽሉ ኣለዉ መጽናዕቶም ብዛዕባ ክእለት ናይቲ ክታበት ኣብ ምግታእ ናብ ካልኦት ሰባት ካብ ምትሕልላፍ እቲ ቫይረስ።

ሓንሳብ ብምሉእ ምስተኸተብኩም ጌና ይክኣል ኢዩ ኮቪድ-19 ክሕዘኩም፡ ግን ኣዝዩ ትሑት ዕድል ኢዩ ዘሎ ካብ ከይተኽተብኩም ክሕዘኩም። ኣብ ክሊኒካዊ ፈተናታት፡ ነፍስ-ወከፍ እቶም ክታበታት ብውሑዱ ናይ 85 ሚእታዊት ኣድማዕነት ኔርዎም ኣብ ምክልኻል ብርቱዕ ሕማም ኮቪድ-19። እቶም ክታበታት ንብዙሓት ሰባት ተኸላኺሎምሎም ካብ ምሓዝ ዝኾነ ምልክታት ሕማም ኮቪድ-19፥

  • Johnson & Johnson (Janssen)፡ 74 ሚእታዊት
  • Pfizer-BioNTech፡ 95 ሚእታዊት
  • Moderna፡ 94 ሚእታዊት

ዘይተኸተቡ ሰባት፡ ክሳብ ሕጂ ነቲ ቫይረስ ሒዞም ናብ ካልኦት ከመሓላልፍዎ ይኽእሉ እዮም። ገለ ሰባት፡ ነቲ ክታበት ብሕክምናዊ ምኽንያታት ክረኽቡዎ ኣይክእሉን እዮም፡ እዚ ድማ ብፍሉይ ናብ ኮቪድ-19 ዝተቓልዑ ይገብሮም። እንተድኣ ዘይተኸቲብኩም፡ ብተወሳኺ ንስኹም ብ ኮቪድ-19 ቫርያንት/ዝተለወጠ ኣብ ዝለዓለ ሪስክ ናይ ሕክምና ምእታው ወይ ናይ ሙማት ኣለኹም ናይ COVID-19 በይኑ ዓይነት (ብእግሊዝኛ ጥራይ)። ምኽታብ ንዓኹም ንስድራኹም፡ ጎረባብቲን ሕብረተሰብን ንምክልኻል ይሕግዝ።

እንተድኣ ዝበዝሑ እቲ ሕማም ዘለዎም ሰባት ዝነብሩ ኮይኖም ንምንታይ ኣነ ክታበት ኮቪድ-19 ይወስድ?

ሞት ጥራይ ኣይኮነን ሪስክ ናይ ኮቪድ-19 ምህላውካ ብዙሓት ኮቪድ-19 ዝሕዞም ሰባት ፍኹስ ዝበሉ ምልክታት ሕማም ጥራይ እዮም ዘለውዎም። እንተኾነ ግን፡ እቲ ቫይረስ ኣዝዩ ክትግምቶ ዘይክኣል እዩ፡ ገለ ዝተፈልዩ ዓይነታት ኮቪድ-19 (ኢንግሊሽ) ኣዚኻ ከም እትሓምም ክገብሩኻ ከምዝኽእሉ ፈሊጥና ኣለና። ገለ ሰባት ብኮቪድ-19 ኣዝዮም ክሓሙ ወይ ክሞቱ ይኽእሉ እዮም፡ ዋላ ሕዱር ናይ ጥዕና ጸገም ዘይብሎም መንእሰያት'ውን። ገሊኦም "ነዊሕ ጓረትቲ ኮቪድ" ተባሂሎም ዝፍለጡ ሰባት ከኣ፡ ንኣዋርሕ ዝቕጽሉ ምልክታትን ክሕዝዎም ከምኡ'ውን ንትሕዝቶ ህይወቶም ዝጸልዉን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ናይ ነዊሕ ግዜ ሳዕቤን ናይ ኮቪድ-19 ኣይፈለጥናዮን ዘለና፡ ምኽንያቱ ሓድሽ ቫይረስ ብሙዃኑ። ክታበት ምውሳድ እዩ እቲ ዝበለጸ መከላኸሊና ካብቲ ቫይረስ። ዋላ'ውን እንተድኣ መንእሰይ ወይ ጥዑይ ኮንኩም ክታበት ኮቪድ-19 ክትወስዱ ኣለኩም።

ተለዋጢ ኮቪድ-19 እንታይ እዩ?

ቫይረሳት ካብ ሰብ ናብ ሰብ ክዝርግሑ ከለው ይልወጡ እዮም ሓደ ተለዋጢ ድማ ዝተቐየረ ምጣጥ ናይ ቫይረስ እዩ። ገለ ተለወጥቲ ድማ ምስ ግዜ ይጠፍኡ እዮም፡ ገለ ድማ ኣብ ሕብረተሰብ ምዝርጋሕ ይቕጽሉ።

Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (ኢንግሊሽ) ድማ ነቶም ዘሰክፉ ተለወጥቲ ቫይረሳት የለልዮም። ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን፡ ብዙሓት ዝለዋወጡ ኣሰከፍቲ እዮም ምኽንያቱ ቀልጢፎምን ብቐሊልን እዮም ዝዝርግሑ ዝያዳ ናይ ኮቪድ-19 መልከፍትታት ድማ የምጽኡ።

ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ነቶም ተለወጥቲ ስትረይንስ ኣብ ልዕሊኦም ይሰርሕ ድዩ?

ክታበት ምውሳድ ንዝርገሐ እቲ ቫይረስ ንምዝሓል ከምኡዉን ንምትሕልላፍ ናይ ዓልየት እቲ ቫይረስ ኣብ ምጉዳል ይሕግዝ። ብዘይካዚ ንዅሉ እቲ ፍሉጥ ዓይነት ቫይረስ ናብ ሆስፒታል ከይትኣቱን ከይትመውትን ሓያል ዕቝባ ይዀነካ እዩ።

ገለ ዝተኸትቡ ሰባት ድማ ገና በዚ ተለዋጢ ስትረይን ክልከፉ ይኽእሉ እዮም፡ ኮይኑግን መጽናዕቲ ከም ዘመልክትቶ ንሳቶም ፎኪስ ምልክታት ዘርእዩ ይመስሉ። ክልተ ዶዝ ዘድልዮ ክታበት እንተዳኣ ረኺብኩም፡ ክልቲኦም ዶዛት ክትወስድዎም ጽቡቕ እዩ፡ በዚ ድማ ንስኹም ዝለዓለ ምክልኻል ካብ ተለወጥቲ ትረኽቡ ማለት እዩ።

ክታበት እቲ ዝበለጸ መከላኸሊ መገዲ ንዓኹም፡ ንፈተውትኹምን ምሕብረተሰብኩምን እዩ። ልዑል ናይ ክታበት ሸፈነ ድማ ንዝርገሐ ናይ'ቲ ቫይረስ ከጉድሎ እዩ ከምኡድማ እቲ ሓድሽ ተለዋጢ ቫይረስ ካብ ምቕልቃል ንምክልኻል ይሕግዝ።

ክታበታት ውሑሳት ሙዃኖም ብኸመይ ኢና ንፈልጥ?

ተመራመርቲ ስነፍልጠት ንክታበት ኮቪድ-19 ንምምዕባል ናይ ዓሰርተ ዓመት ምርምር ስነፍልጠት ናይ ክታበት እዮም ክጥቀሙ ጸኒሖም። ኣብ ለበዳ ስለዘሎና፡ ሓድሽ ክታበት ምምዕባል ካብ'ቲ ንቡር ንላዕሊ ብዝቐልጠፈ ክኸይድ ይኽእል እዩ። ዝኾነ መሳልል ናይ ስጉምትታት ኣይዝለልን እዩ፡ ኮይኑ ግን ገለ ስጉምትታት ኣብ ሓደ ግዜ የጋጥሙ፡ እዚ ከኣ ከም ትግበራታት፡ ፈተነታት፡ ምፍራይ እዩ።

ነፍሲ-ወከፍ ናይ ክታበት ሕጹይ ብብዙሕ ክሊኒካዊ ፈተነታት ይሓልፍ። መጀመርታ ምስ ውሑድ ጉጅለ ናይ ወለንተናታት፡ ካብኡ ክልተ ሚእቲ ወለንተኛታት ካብኡ ኣሽሓት። ድሕሪ ክሊኒካዊ ፈተነታት፡ ናይ ሕክምናዊ ኪኢላታት ነቶም ውጺኢታትን ዝኾነ ጎናዊ ሳዕቤናትን ይግምግምዎም። እንተድኣ እቲ ክታበት ሰሪሑን ውሑስ እንተድኣ ኮይኑን፡ ናብ ህዝቢ ክበጽሑ ፍቓድ ይረክብ።

ምስ ክታበት Johnson & Johnson እንታይ እዩ ዘጋጥም ዘሎ?

ካብ ዲሰምበር 2021 እቲ Washington State Department of Health (DOH ክፍሊ ጥዕና)  ኣብ ክንዲ ንንጽል መርፍእ ናይ ክታበት Johnson & Johnson (J&J) mRNA ክታበት COVID-19 (Pfizer-BioNTech ወይ Moderna) ንምዉሳድ ክትመርጽ ይመክር።

እዚ ሓድሽ ሓበሬታ እዚ ነቲ ድሕሪ ክታበታት J&J ምዉሳድ ብዛዕባ ኽልተ ሳሕቲ ዜጋጥም ኵነታት ዚገልጽ ሓድሽ ሓበሬታ ምስ ተረኽበ ካብቲ ማእከል ቍጽጽርን ምክልኻልን ሕማም እተዋህበ መምርሒ ዝስዕብ እዩ።

  • Thrombosis and thrombocytopenia syndrome (TTS) Thrombosis and thrombocytopenia syndrome (TTS ትሮምቦሳይቶፔንያ ሲንድሮም) ኣብ ገሊኣቶም ሰባት ክታበት J&J ዝወሰዱ ሰባት ዝርአ ናይ ደም ምርጋእ ከምኡዉን ትሑት ቍጽሪ ፕላትለትን ዘጠቓልል ሳሕቲ ዝርአ ግን ከኣ ከቢድ ኵነታት ኢዩ። እንተኾነግን፣ እቲ ሓደጋ ብጣዕሚ ዉሑድ እዩ። ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ካብቲ እተዋህበ 14 ሚልዮን ዓቐን ክታበት 54 ግዳያት ናይ TTS ተራእዩ።
  • Guillain-Barré Syndrome (GBS) Guillain-Barré Syndrome (GBS ጊሊያን-ቤር ሲንድረም) ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ንዋህዮታት መትኒ ዚጐድእ ስነ-ኣእምሮኣዊ ምዝንባል እዩ፣ እዚ ሕማም ናይ ጭዋዳታት ድኽመትን ሓድሓደ ግዜ እዉን ምልማስ ዘምጽ እዩ። ናይ GBS ከጋጥመሉ ዝኽእል ጠንቒ እዉን ብጣዕሚ ዉሑድ እዩ። ካብ ጁላይ 2021 ካብ 12.5 ሚልዮን ዓቐን መድሃኒት፣ ድሕሪ ምኽታብ J&J 100 ኣፈናዊ ጸብጻባት ናይ  GBS ነይሮም። 

እዞም ዅነታት ምስቲ J&J  ክታበት COVID-19 ደኣ እምበር ምስ ክታበታት Pfizer  ወይ Moderna ኣይተሓሓዝን ኢዩ። ነቶም ኣብዚ እዋን እዚ ክታበት COVID-19 ዝደልዩ ዘለዉ ሰባት፣ DOH ንክታበታት Moderna ከምኡውን Pfizer ይመርጽ። ይኹን እምበር፣ ካብዞም ክታበታት እዚ ሓዲኡ ክትወስድ እንተ ዘይክኢልካ ወይ ፍቓደኛ እንተ ዘይኮንካ፣ ክታበት J&J ክትወስድ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ምርጫታትካ ፣ብኽብረትካ ምስ ወሃቢ ክንክን ጥዕና ተዘራረብ።

ኣብ ዉሽጢ ዝሓለፈ ሰለስተ ሰሙን ክታበት COVID-19 J&J ምስ እትወስድ ወይ ክታበት COVID-19 J&J ክትወስድ መደብ እንተ ፣ብ TTSዝመጽእ ናይ ምርጋእ መጠንቀቕታ ምልክታት ፍለጥ። ከቢድ ሕማም ርእሲ፣ ቃንዛ ከብዲ፣ ቃንዛ እግሪ፣ ከምኡዉን/ወይ ንሕጽረት እስትንፋስ የጠቓልል። ካብዞም ምልክታት እዚኦም ዝኾኑ ምስ ዘጋጥሙኻ፣ ብኽብረክኻ ብቕልጡፍ ሕክምና ግበር።

ኣብታ ቐዳመይቲ ሰሙን ድሕሪ ክታበት COVID-19 ምዉሳድካ፣ ከም ረስኒ፣ ሕማም ርእሲ፣ ድኻም ከምኡዉን ቓንዛ መላግቦ/ጭዋዳታት ዝኣመሰለ ፈኲስ ወይ ማእከላይ ምልክታት ክህልወካ ንቡር ኢዩ። እዞም ጎናዊ ሳዕቤናት ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልታት ድሕሪ ክታበት ምውሳድ ይጅምሩ ከምኡ'ውን ንሒደት መዓልታት ጥራይ ኢዮም ክቕጽሉ ዘለዎም።

ሓደ ክታበት ናይ FDA ፍቓድ ኣለዎ ክብሃል ከሎ እንታይ ማለት እዩ

ሙሉእ ፍቓድ ንምርካብ፡ FDA ከኣ ንሓደ ዳታ ወይ ሓበሬታ ንነዊሕ ግዜ እዩ ዝግምግሞ እምበር ን ህጹጽ ናይ ምጥቃም ፍቓድ ኣይኮነን። ሓደ ክታበት ሙሉእ ፍቓድ ንክረክብ፡ እቲ ዳታ/ሓበሬታ ልዑል ደረጃ ናይ ውሕስነት፡ ኣድማዕነትን ናይ ብቕዓት ምቁጽጻር ኣብ ናይ ክታበት ምፍራይ ከርኢ ኣለዎ።

ናይ ህጹጽ እዋን ፍቓድ (EUA) ከኣ ን FDA ንሓደ ፍርያት ኣብ እዋን ህጹጽ ኩነታት ቅድሚ ሙሉእ ፍቓድ ምርካቡ ክዳሎ ይገብሮ። ዕላማ ናይ EUA ድማ ሰባት ቅድሚ ናይ ነዊሕ እዋን ምርምር ናይ ዳታ ንሂወት ዘድሕን ክታበት ንክረኽቡ ምርግጋጽ እዩ። ኮይኑ ግን EUA ገና ኣዝዩ ሙሉእ ገምጋም ናይ ክሊኒካዊ ዳታ/ሓበሬታ ይጠልብ-በቃ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ማለት እዩ። ዝኾነ ብ FDA ዝውሃብ ዝኾነ EUA ድማ ከም ኣካል ናይ (ምዕራባውያን ግዝኣታት ስምምዕ) ዝያዳ ብ Scientific Safety Review Workgroup (ስነፍልጠታዊ ናይ ውሕስነት ገምጋም ናይ ስራሕ ጉጅለ) እዩ ተጸኒዑ። (ኢንግሊሽ ጥራይ)።

እቲ Western States Pact እንታይ እዩ?

ኣብ ጥቅምቲ፡ 2020 ንሙቋም እቲ Western States Scientific Safety Review Workgroup (Western States Pact፡ (ናይ ምዕራባውያን ግዝኣታት ስነፍልጠታዊ ናይ ውሕስነት ናይ ገምጋም ጉጅለ ስራሕ) ዋሽንግተን ከኣ ን ኦረገን፡ ነቫዳ፡ ኮሎራዶን ካሊፎርንያን ሓቢራተን፡ እዚ ድማ ድሕሪ ብ FDA ምፍቃዱ ንውሕስነትን ኣድማዕነትን ክታበት ኮቪድ-19 ንምግምጋም እዩ። እዚ ጉጅለ ስራሕ ድማ ካልእ ቀጸላ ናይ ኪኢላ ገምጋም ኣብ ዙርያ ውሕስነት ይህብ።

እዚ ፓነል ከኣ ብኩለን ኣባል ግዝኣታትን ከምኡ'ውን ብሃገር ደረጃ ዝተፈልጡ ተመራመርቲ ናይ ምክልኻል ክታበትን ህዝባዊ ጥዕናን ዝተመርጹ ኪኢላታት የጠቓልል። FDA ድማ ንህጹጽ ምጥቃም ናይ ክታበት ምስ ኣፍቀደ፡ እዛ ፓነል ንኩሉ ኣብ ህዝቢ ዘሎ ዳታ/ሓበሬታ ምስ ናይ ፈደራል ገምጋም ብምስምማዕ ትግምግሞን ጸብጻብ ተቕርብን። እዚ መስርሕ ድማ ነቶም ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዋሽንግተን ዘለዉና ሰለስተ ክታበታት ተኻይድሎም እዩ ከምኡድማ ነቶም Emergency Use Authorization (EUA) ዝተዋህቦም ኩልም ክታበታት ናይ ኮቪድ-19 ከምኡ ክካየደሎም እዩ። ነቲ ናይ Western States Scientific Safety Review Workgroup ዝረኸብዎ ኣንብብ፡

ከመይ ኢሉ እዩ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ኣብ ኣካላተይ ዝሰርሕ?

እቲ ክታበት ኣብ ኣካላትኩም ከመይ ከምዝሰርሕ ነዛ ቪድዮ ርኣይዋ ኢኹም.

ክታበታት ኤምኣርኤንኤ/ mRNA (Pfizer ከምኡውን Moderna ክታበታት ኮቪድ-19)

ክልተ ካብዞም ዘለው ክታበታት ከኣ መልእኽተኛ ኣርኤንኤ ወይ መሰንጀር RNA (mRNA) እዮም ዝብሃሉ።

ክታበታት mRNA ንዋህዮታትኩም ይምህርዎም ዘይጓዳእ ጭራም ብልሒ ፕሮቲን ኮሮናቫይረስ ንክሰርሑ። ስርዓተ ብይነትኩም እቲ ፕሮቲን ኣብኡ ከምዘይግባእ ምስ ርኣየ ድማ ኣካልኩም ጸረ ጓና ኣካል (ኣንቲቦዲስ) ክሰርሕ ይጅምር። ኣብ መጻኢ እንድሕር ተጠቒዕኩም፡ እዞም ጸረ ጓና ኣካል ኣንጻር ኮቪድ-19 ብኸመይ ከምዝቃለስዎ ይዝክሩ። ድሕሪ ምኽታብኩም፡ እቲ ሕማም ብዘይ ምሕማም ብዩንነት ትሃንጹ ኣንጻር ኮቪድ-19። ሓንሳብ ስርሑ ምስ ሰረሐ፡ እቲ mRNA፡ ቀልጢፉ ይሰባበርን ከምኡድማ እቲ ኣካል ድማ ኣብ ውሑድ መዓልትታት ይሶጎን።

ተዘርጋሒ ክታበታት ቨክተር (Johnson & Johnson ክታበት ኮቪድ-19)

ሓደ ካብ ክታበታት ኮቪድ -19 ድማ ተዘርጋሒ ክታበታት ቨክተር እዩ ዝብሃል።

ክታበታት ቬክተር ብዝተዳኸመ ዓይነት ናይቲ ቫይረስ ኢዮም ዝስርሑ (ካልእ ዓይነት ቫየረስ ካብቲ ኮቪድ-19 ዘስዕብ)። እዞም ክታበታት ንዋህዮታትኩም ይምህርዎም ዘይጓዳእ ጭራም ብልሒ ፕሮቲን ኮሮናቫይረስ ንክሰርሑ። ስርዓተ ብይነትኩም እቲ ፕሮቲን ኣብኡ ከምዘይግባእ ምስ ርኣየ ድማ ጸረ ጓና ኣካል (ኣንቲቦዲስ) ክሰርሕ ይጅምር። ኣካልኩም ድማ እቲ ሕማም ብዘይ ምሕማም ይምሃር ብኸመይ ኣብ መጻኢ ከም ዝከላኸለልኩም ኣንጻር ሕማም ኮቪድ-19።

እቲ ዘለና ክታበት ቬክተር ሓደ ዓቐን (ዶዝ) ኢዩ። ድሕሪ እታ ዓቐን (ዶዝ) ክታበትኩም ብልምዲ ክልተ ሰሙናት ይወስድ እቲ ዝለዓለ ምክልኻል ንክትረኽቡ።

ሓደ-ሓደ ግዜ ክታበት ፈኲስ ረስኒ ወይ ናይ ሰዓል ዝመስሉ ምልክታት ሕማም ከስዕብ ይኽእል ኢዩ፡ ግን ንሶም ተጓዳእቲ ኣይኮኑን።

ንዝያዳ ሓበሬታ፡ ነዞም ምንጭታት ርኣይዎም ቅልጡፍ ስእሊ ናይ ክታበታት ኮቪድ-19 ከሙኡውን ክታበታት ኮቪድ-19፡ ክፍለጥ ዘለዎ.

እንተድኣ ዝኣኽሉ ሰባት ኣብ'ቲ ሕብረተሰብ ነቲ ኮሮና ቫይረስ ክቃለስዎ ኪኢሎም፡ ናብ ዝኸዶ የብሉን። እዚ ማለት ነቲ ለበዳ ቀልጢፍና ደው ከነብሎ ንኽእል ኢና ከምኡ ድማ ነዚ ለበዳ ከነኽትሞ ዳርጋ ቀሪብና ማለት እዩ።

ክታበታት ኮቪድ-19 ብከመይ እዮም ዝስርሑ?

እዛ ሓጻር ቪድዮ ከኣ ክታበታት ኮቪድ-19 ብከመይ እዮም ዝስርሑ ትገልጽ .

እንታይ እዩ mRNA/ተላኣኣኺ ክታበት?

ተላኣኣኺ ክታበት RNA ወይ mRNA ሓድሽ ዓይነት ክታበት እዩ።ክታበት mRNA ንዋህዮታትኩም ከመይ ኢሎም ዘይጓዳእ ንእሽቶ “ጽሕጊናይ ፕሮቲን” ይሰርሑ ይምህሮም። እዚ በሰር ናይ ፕሮቲን ድማ ንሱ እዩ ኣብ ልዕሊ ኮሮና ቫይረስ ትርእይዎ። ናትኩም ስርዓተ ምክልኻል ድማ እቲ ፕሮቲን ኣብኡ ከምዘይኮነ ቦቱኡ ይሪኢ ስለዚድማ ኣካላትኩም ናይ ምክልኻል መልሲን ይጅምርን ጸረነፍሳትን ድማ ይሰርሕን። እዚ ድማ ብተፈጥሮ መልከፍቲ ኮቪድ-19 ክረኽብበና ከሎ ዝኸውን ምስኡ ተመሳሳሊ እዩ። ሓንሳብ ስርሑ ምስ ሰረሐ፡ እቲ mRNA፡ ቀልጢፉ ይሰባበርን ከምኡድማ እቲ ኣካል ድማ ኣብ ውሑድ መዓልትታት ይሶጎን።

ዋላ'ኳ ን mRNA ቀደም ንካልእ ዓይነታት ሕክምናውን ናይ እንስሳ ክንክን እንተተጠቐምናሎም፡ በዚ ኣገባብ ጌርካ ክታበታት ምፍጣር ከኣ ኣብ ስነፍልጠት ዓቢ ዝላ ንቕድሚት እዩ፡ ከምኡድማ ናይ መጻኢ ክታበታት ድማ ዝያዳ ብቐሊል ክስርሑ ይኽእሉ እዮም ማለት እዩ።

ብዛዕባ ክታበታት mRNA ከመይ ጌሮም እዮም ዝሰርሑ፡ ዝያዳ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይ CDC's ከተንብቡ ትኽእሉ (ኢንግሊሽ ጥራይ)።

እንታይ እዩ ተላባዒ ናይ ቬክቶር ክታበት

እዚ ዓይነት ክታበት ንዋህዮታትኩም መምርሕታት ዝህብ ንድኹም ዓይነት ዝተፈልልየ ቫይረስ (ቬክቶር) ይጥቀም። እዚ ቨክቶር ድማ ናብ ዋህዮ ይኣቱ ከምኡድማ ነቲ ዘይጓድድእ ንእሽቶ ነገር ናይ ኮቪድ-19 ገፈል ናይ ፕሮቲን ንምፍጣር ድማ ነቲ ናይ ዋህዮ መሳርሒ ይጥቀም። እዚ ዋህዮ ከኣ ነቲ ገፈል ናይ ፕሮቲን ኣብ ልዕሊኡ የርእዮ፡ ስለዚድማ ናትኩም ስርዓተ ምክልኻል ከኣ ቦቱኡ ኣብኡ ከምዘይኮነ ይርእዮ። ናትኩም ስርዓተ ምክልኻል ድማ ጸረ ነፍሳት ምስራሕ ይጅምር ንካልኦት ናይ ምክልኻል ዋህዮታት ድማ መልከፍቲ እዩ ኢሉ ንዝሓሰቦ ንምቅላስ ድማ የንጥፎም። ኣካልኩም ድማ እቲ ሕማም ብዘይ ምሕማም ይምሃር ብኸመይ ኣብ መጻኢ ከም ዝከላኸለልኩም ኣንጻር ሕማም ኮቪድ-19።

እንታይ ዓይነት ጥረ ነገራት እዮም ኣብቶም ክታበታት ዝርከቡ፧

እቶም ክታበታት ኣብ ኮቪድ-19 ዘለው ጥረ ነገራት ድማ ብትኽእል ልክዕ ነዞም ክታበታት ዝምጥኑ እዮም ንጡፍ ጥረ ነገር ናይ mRNA ወይ ዝተመሓየሸ ኣዴኖቫይረስ ምስ ከም ስብሒ፡ ጨዋት ከምኡ'ውን ሽኮራት ዝኣመሰሉ ነቲ ንጡፍ ጥረ ነገር ዝከላኸሉ፡ ኣብ ኣካላትና ዝያዳ ጽቡቕ ንኽሰርሕ ዝሕግዙ ከምኡ'ውን ኣብ ግዜ ምኽዛንን ምጕዕዓዝን ድማ ነቲ ክታበት ዝከላኸሉ ነገራት ይሕዝ።

ክታበታት Pfizer, Moderna, ከምኡ ድማ Johnson and Johnson ናይ ሰብ ዋህዮታት (ናይ ዕሸል ዋህዮታት ሓዊስካ ማለት እዩ)፡ ቫይረስ ኮቪድ-19፡ ላተክስ፡ መዐቀቢታት ወይ ዝኾነ ናይ እንስሳ ጎናዊ ውጺኢታት፡ እንከላይ ናይ ሓሰማ ውጺኢታት ወይ ገላቲን የብሎምን ። እዞም ክታበታት ኣብ እንቋቖሖ ዝቦቖሉ ኣይኮኑን፡ ከምኡድማ ዝኾነ ፍርያት ናይ እንቃቆሖ ድማ የብሎምን።

ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ጥረ ነገራት፡ ነዚ ናይ ሕቶን መልስን ገጽ ናይ መርበብ ሓበሬታ ካብ ናይ ቆልዑ ሆስፒታል ናይ ፊላደልፍያ (ኢንግሊሽ ጥራይ) ርኣይዎ፡ ብተወሳኺ ናይ ሙሉእ ጥረነገራት ዝርዝር ድማ ኣብ'ዚ ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም Pfizer/ፒፋይዘር (ኢንግሊሽ ጥራይ) ፡ Moderna/ሞደርና (ኢንግሊሽ ጥራይ) ፡ ከምኡድማ Johnson & Johnson/ጆንሰን & ጆንሰን (ኢንግሊሽ ጥራይ) fact ናይ ጭብጢ ወረቓቕቲ።

ክታበት Johnson & Johnson ናይ ዕሸል ዋህዮታት ኣለዎ ድዩ፧

Johnson & Johnson ክታበት ኮቪድ-19 ልክዕ ከም ናይ ብዙሓት ካልኦት ክታበታት ዝጥቀምሉ ቴክኖሎጂ ብምጥቃም እዩ ተፈጢሩ። ናይ ዕሸል ወይ ናይ ዕሸላት ዋህዮታት ኣካላት ዝሓዘ ኣይኮነን። ሓደ ክፋል ናይቲ ክታበት ኣብ ላባራቶሪ ዝዓበዩ ቅዳሓት ናይ ቅድሚ 35 ዓመታት ብዝተኻየደ ናይ መረጻ ምንጻል ጥንሲ ዋህዮ እዩ ዝስራሕ። ካብኡ ንንየው፡ እቲ ናይ ዋህዮ መስመራት ናይዞም ክታበታት ኣብ ላባራቶሪ ተዓቂቡ እዩ፡ ከምኡድማ ካልእ ምንጭታት ናይ ህጻን ዋህዮታት ድማ ነዞም ክታበታት ንምስራሕ ኣይተዘውተሩን። እዚ ንገለ ሰባት ሓድሽ ሓበሬታ ክኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን'ምበር፡ ክታበት ንፍዮ፡ ሩቤላን ሄፓታይተስን እውን ብተመሳሳሊ መገዲ እዩ ዝስራሕ።

እቲ ክታበት ናይ ኮቪድ-19 መኻንነት የምጽእ ድዩ?

ክታበታት መኻንነት ወይ ናይ ምውላድ ድኻም ከምዘምጽኡ ስነፍልጠታዊ መርትዖ የለን። እቲ ክታበት ናብ ኣካልካ ምስኣተወ፡ ምስ ስርዓተ ምክልኻል ኣካላትካ ብምትሕብባር ንኮሮና ቫይረስ ንምቅላስ ጸረ-ኣካል ይሰርሕ። እዚ መስርሕ እዚ ኣብ ኣካላት መፍረኻ ጣልቃ ኣይኣቱን እዩ።

እቲ Centers for Disease Control and Prevention (CDC), American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) (ኢንግሊሽ)፡ከምኡ'ውን Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM) (ኢንግሊሽ) ድማ ንጡኑሳን፡ ጸባ ጡብ ዘለወን፡ ወይ ንክጠንሳ ኣብ መደብ ዘለዋን ክታበት ኮቪድ-19 ክወስዱ ይመኽሩ።. ብዙሓት ክታበት ኮቪድ-19 ዝወሰዳ ሰባት፡ ብድሕሪኡ ጠኒሰን ወይ ጥዕንኦም ዝሓለዉ ህጻናት ወሊደን ኢየን።

ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን ዝኾነ ክታበት እንከላይ ክታበት ኮቪድ-19፡ ናይ ወዲ ተባዕታይ ናይ ፍርያምነት ጸገማት ከምዘምጽእ ዝኾነ መርትዖ የሎን። ሓደ ናይ ቀረባ ግዜ ንእሽቶ መጽናዕቲ ናይ 45 ጥዑያት ደቂ ተባዕትዮ (ኢንግሊሽ ጥራይ) ናይቲ mRNA ክታበት ኮቪድ-19 ዝወሰዱ (እዚ ድማ Pfizer-BioNTech ወይ Moderna) ናይ ስፐርም/ፈሳሲ ዘርኢ ባህሪ ርእዮም፡ ከም ብዝሕን ምንቅስቓስን፡ ቅድምን ድሕርን ክታበት። ተመራመርቲ ድሕሪ ክታበት ኣብዞም ናይ ስፐርም/ ዘርኢ ባህርያት ዝኾነ ኣገዳሲ ለውጢ ኣይረኸቡን።

ካብ ሕማም ዝመጻ ረስኒ ድማ ኣብ ጥዑያት ደቂ ተባዕትዮ ምስ ምቕናስ ጅ ክብብክክምፍራይ ዘርኢ ተኣሳሲሩ ጸኒሑ እዩ። ዋላ'ኳ ረስኒ ግዝያዊ ጎናዊ ሳዕቤን ናይ ክታበት ኮቪድ-19 ክኸውን ዝኽእል እንተኾነ፡ ናይ ድሕሪ ክታበት ኮቪድ-19 ዘሎ ረስኒ ንመፍረ ዘርኢ ከምዝትንክፎ ኣብዚ ሕጂ እዋን ህልው መርትዖ የሎን።

ንዝያዳ ሓበሬታ ድማ ናይ CDC's ሓበሬታ ኣብ ናይ ክታበታት ኮቪድ-19 ነቶም ቆልዓ (ኢንግሊሽ ጥራይ) ክወልዱ ዝደልዩ ረአ። ንጭብጥታት ብዛዕባ እቲ ክታበታት ብተወሳኺ ንስኹም ነቲ ናይ CDC ናይ ክታበት ኮቪድ-19 (ኢንግሊሽ ጥራይ) ገጽ ናይ መርበብ ሓበሬታ ክትርእዩ ትኽእሉ።

ድሕሪ ክታበት ምውሳደይ ኣየኖት እዮም እቶም ንቡራት ምልክታት?

ክታበታት ናይ ኮቪድ-19 Pfizer/Comirnaty, Moderna/Spikevax, ከምኡ ድማ Johnson & Johnson – Janssen

ከም ካልእ ልሙዳት ክታበታት፡ እቶም ቀንዲ ጎናዊ ሳዕቤናት ከኣ ምቕንዛው ኣብ ኢድ፡ ድኻም፡ ሕማም ርእሲን ናይ ጭዋዳ ቃንዛን እዮም።

እዞም ምልክታት ከኣ እቲ ክታበት ይሰርሕ ከም ዘሎ ምልክት እዮም። ኣብ ናይ Pfizerን Modernaን ፈተነታት፡ እዞም ጎናዊ ሳዕቤናት ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ውሽጢ ክልተ መዓልትታት ምውሳድ ናይ ክታበት ኣጋጢሞም፡ ሓደ መዓልቲ ድማ ጸኒሖም። ጎናዊ ሳዕቤናት ድማ ካብ ኣብ ቀዳማይ ዶዝ ኣብ ካልኣይ ዶዝ እዮም ልሙዳት ኮይኖም ዝርኣዩ። ኣብ ናይ Johnson & Johnson ክሊኒካዊ ፈተነታት፡ ጎናዊ ሳዕቤናት ብገምጋም ካብ ሓደ መዓልቲ ክሳብ ክልተ መዓልቲ ጸኒሖም።

ኣብ ኩሎም ሰለስቲኦም ክታበታት፡ ልዕሊ 55 ዝዕድሚኦም ሰባት ካብ መንእሰያት ዝውሓደ ጎናዊ ሳዕቤናት ናይ ምሕባር ተኽእሎ ኣለዎም።

ክሊኒካዊ ፈተነታት ድማ ብገምጋም ነዚ ረኺቦም፡

Pfizer/Comirnaty

  • ሰማንያ ሚኢታዊት ናይ ሰባት ኣብ ናይ መውጊኢ ኣካሎም ቃንዛ ከምዝገበረሎም ሓቢሮም
  • ሓምሳ ሚኢታዊት ናይ ሰባት ድኻምን ሕምማ ርእስን ከምዝገበረሎም ሓቢሮም
  • ሰላሳ ሚኢታዊት ናይ ሰባትናይ ጭዋዳ ቃንዛ ከምዝገበረሎም ሓቢሮም

Moderna/Spikevax

  • ተስዓ ሚኢታዊት ናይ ሰባት ኣብ ናይ መውጊኢ ኣካሎም ቃንዛ ከምዝገበረሎም ሓቢሮም
  • ሰብዓ ሚኢታዊት ናይ ሰባት ድኻምን ሕምማ ርእስን ከምዝገበረሎም ሓቢሮም
  • ሱሳ ሚኢታዊት ናይ ሰባት ናይ ጭዋዳ ቃንዛ ከምዝገበረሎም ሓቢሮም

Johnson & Johnson

  • ሱሳ ሚኢታዊት ናይ ሰባት ኣብ ናይ መውጊኢ ኣካሎም ቃንዛ ከምዝገበረሎም ሓቢሮም
  • ኣርባዓን ሓሙሽተን ሚኢታዊት ናይ ሰባት ድኻምን ሕምማ ርእስን ከምዝገበረሎም ሓቢሮም
  • ኣርብዓ ሚኢታዊት ናይ ሰባት ናይ ጭዋዳ ቃንዛ ከምዝገበረሎም ሓቢሮም

ኣብ ኦንላይን ወይ ኣብ ሶሳል መዲያ ገለ ቤላቤሎው ብዛዕባ ሓቀኛ ዘይኮነ ጎናዊ ሳዕቤናት ክትርእዩ ትኽእሉ ኢኹም። ኣብ ዝኾነ ግዜ ብዛዕባ ጎናዊ ሳዕቤናት ዝብሃል ምስ ትርእዩ ነቲ ምንጪ ናይቲ ዝብሃል ከም ትፍትሽዎ ኣረጋግጹ ኢኹም።

ድሕሪ ክታበት ኮቪድ-19 ምውሳደይ እንተዳኣ ሓሚመ እንታይ እዩ ዝኸውን።

ከም ካልእ ልሙዳት ክታበታት፡ ክታበት ኮቪድ-19 ድማ እቲ ልሙድ ጎናዊ ሳዕቤናት ከም ምቕንዛው ኣብ ኢድ፡ ረስኒ፡ ሕማም ርእሲ ወይ ድኻም ድሕሪ ምኽታብ ኣለዎ። እዚኦም ምልክታት ናይ እቲ ክታበት ይሰርሕ ምህላዉ እዮም።

እንተዳኣ ድሕሪ ምኽታብኩም ምልክታት ኣለኩም ኮይኑ፡ ክትሰርሑ ወይ ናብ ዕማምኩም ክትከዱ ውሑስ እንተኾይኑ ክትሓስቡ ትኽእሉ ኢኹም። ኣስራሕቲ ከኣ እንተድኣ ሓደ ሰራሕተኛ ብኣካል ናብ ስራሕ ክምለስ ውሑስ እንተኾይኑ ክሓስቡ ይኽእሉ እዮም። ነቲ ተኸታታሊ ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም (2 ዶዛት ኣብ Pfizer ወይ Moderna ወይ 1 ዶዝ ኣብ Johnson & Johnson) ሙሉእ ምክልኻል ቅድሚ ምርካብኩም ክልተ ሰሙናት ይወስድ፡ ስለዚ ቅድሚ'ዚ እንተድኣ ተቓሊዕኩም ገና ኮቪድ-19 ክሕዘኩም ይኽእል እዩ። ብተወሳኺ ድማ ክዝከር ዘለዎ ከኣ፡ ናይ ነፍሲወከፍ ሰብ ስርዓተ ምክልኻል ቁሩብ ፍልይ ብዝበለ እዩ ዝሰርሕ፡ ስለዚ ድማ እቲ ክታበት ኣብ ዳርጋ 1 ኣብ 2500 ሰባት ካብቶም ዝተኸትቡ ኣይሰርሕን እዩ።

እዛ ቻርት(PDF) ድማ ነቲ ቫይረስ ምላሽ ትህቡ ኣለኹም እንተኾንኩም ወይ ከኣ ንኮቪድ-19 ክትክተቡን ክትፍለዩን የድልየኩም እንተኾይኑ ክትርድኡ ክትሕግዘኩም እያ። እንተዳኣ ኣብ'ቲ ማእከላይ ምድብ ምልክታት ኣለኩም ኮይኑ፡ ሕክምና ክትሓቱ ወይ ድማ ክትጸንሑን ክትርእዩዎን ክትደልዩ ትኽእሉ ኢኹም። ምልክታትኩም ኣብ ሓደ ወይ ኣብ ክልተ መዓልቲ እንተድኣ ከይዱ ኮይኑ፡ እዚ ናይ ክታበት ግብረመልሲ ነሩ ክኸውን ይኽእል እዩ። እንተድኣ እቶም ምልክታት ቀጺሎም ወይ ከምኡ ክትገብሩ እንተዳኣ ተሰሚዕኩም ሕክምናዊ ምኽሪ ሕተቱ። እንተዳኣ ኮቪድ-19 ክህልወኩም ተኽእሎ ኣሎ ኮይኑ ወይ ተቓሊዕኩም ኮንኩም፡ ብኽብረትኩም ከም ቅድመ ጥንቃቐ ካብ ካልኦት ርሓቑ። እንትደኣ ክታበት ኮቪድ-19 ድሕሪ ምውሳድኩም ናይ ሕክምና ኢመርጀንሲ ኣጋጢምኩም፡ ናብ 9-1-1 ቀጥታ ደውሉ።

ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም እንተድኣ ሓሚምኩም፡ ነዚ ዝብኣሰ ኩነት ናብ Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS፡ ናይ ክታበት ናይ ምግዳድ ኩነት መሐበሪ ሲስተም) (ኢንግሊሽ ጥራይ) ። ናይ ምግዳድ ኩነት ከኣ ዝኾነ ናይ ጥዕና ጸገም ወይ ጎናዊ ሳዕቤን ኮይኑ ድሕሪ ክታበት ዘጋጥም እዩ። ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ VAERS፡ እንታይ እዩ VAERS ኣብ ዝብል ኣብ ታሕቲ ርኣዩ

እንታይ እዩ VAERS?

VAERS ናይ ኣቓድምካ ዝሕብር ሲስተም ኮይኑ ብ Centers for Disease Control and Prevention (CDC) ከምኡ'ውን Food and Drug Administration (FDA) ዝምራሕ እዩ። VAERS ድማ ምስ ክታበት ዝተኣሳሰር ጸገማት ንምክትታል ክሕግዝ ይኽእል።

ዝኾነ (ኣዳላዊ ክንክ ጥዕና፡ ተሓካሚ፡ ወሃቢ ክንክ) ድማ ንተኽሎ ናይ ዝብኣሰ ግብረመልሲ ን VAERS ክሕብር ይኽእል (ኢንግሊሽ ጥራይ).

እዚ ስርዓት ድማ ደረታት ኣለዎ ናይ ቫአረስ ጸብጻብ ድማ እቲ ክታበት ነቲ ግብረመልሲ ወይ ውጺኢት ኣምጺኢዎ ማለት ኣይኮነን። እዚ ከኣ እቲ ክታበት ፈለማ ተፈጺሙ ጥራይ ማለት እዩ።

VAERS ን ተመራመርቲ ኣንፈታት ከስተብህሉ ምእንቲ ወይ ንሶም ዘጽንዕዎ ምኽንያታት ናይ ተኽእሎ ጸገም ንምሕጋዝ እዩ ተዳልዩ እዚ ዝርዝር ናይ ዝተረጋገጹ ውጺኢታት ናይ ክታበት ኣይኮነን።

ናብ VAERS ጸብጻብ ክትገብሩ ከለኹም፡ንስኹም ን CDC ን ከምኡውን ንFDA ንተኽእሎ ናይ ጥዕና ስክፍታታት ንምልላይ ትሕግዙን ክታበታት ድማ ውሑሳት ሙዃኖም ድማ ተረጋግጹን። ዝኾነ ሕቶ እንተድኣ ተላዒሉ፡ ንሳቶም ስጉምቲ ክወስዱ እዮም ከምኡ ድማ ንኣዳለውቲ ናይ ጥዕና ክንክን ድማ ብዛዕባ ተኽእሎ ጉዳያት ክሕብሩ እዮም።

ኣነ ኮቪድ-19 እንተዳኣ ኔሩኒ ኮይኑ፡ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ክረክብ ይኽእል ዶ፧

እወ፡ እቶም Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP, ኮሚተ ምኽሪ ተግባራት ብየና) ዝኾነ ኮቪድ-19 ዝነበሮ ሰብ ክኽተብ ይምሕጸኑ።

ዳታ ከምዘርእዮ ኣብ ውሽጢ 90 መዓልታት ድሕሪ ብኮቪድ-19 ምልካፍካ ዳግማይ ክትልከፍ ዘይልሙድ እዩ፡ ስለዚ ገለ ናይ ምኽልኻል ዓቕሚ ክህልወካ ይኽእል (ተፈጥረኣዊ ምኽልኻል ዝበሃል)። እንተኾነ እዚ ተፈጥረኣዊ ምኽልኻል ንኽንደይ ከምዝጸንሕ ኣይንፈልጥን ኢና።

ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን ኮቪድ-19 ዘለዎም ሰባት ከኣ ክሳብ ዝሕሾምን ክሳብ ናይ ምፍላይ ግዚኦም ዝውድኡን ክታበት ክወስዱ ክጽበዩ ኣለዎም።

ኣብ'ዚ ቀረባ እዋን ናብ ኮቪድ-19 ዝተቓልዑ ሰባት ብተወሳኺ ክሳብ ድሕሪ ናይ ውሸባ እዋን ክታበት ክወስዱ ክጽበዩ ኣለዎም፡ እዚ ከኣ ንሳቶም ብውሑስ ድሕነት ካብ ካልኦት ሰባት ክውሸቡ እንተድኣ ዝኽእሉ ኮይኖም እዩ። እንተድኣ ልዑል ሪስክ ኣሎ ኮይኑ ንካልኦት ክለኽፉ ይክእሉ፡ ዝርገሐ እቲ ሕማም ንምክልኻል ኣብ እዋን ናይ ውሸባ እዋን ክኽተቡ ይኽእሉ እዮም።

ን ምፍላይን ንናይ ፍሉይ ውሸባ መምርሒ ሰነዳትን ድማ ብክብረትኩም ኣብ ናይ ውሸባን ምፍላይን ታብ ናህና COVID-19 ናይ ኮቪድ-19 ጸጋታትን ለበዋታትን ናይ መርበብ ገጽ (ኢንግሊሽ ጥራይ).

ኣነ ቅድም ናይ ክታበት ናይ ኣለርጂ ግብረመልሲ እንተድኣ ኣሎኒ ኮይኑ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ክወስድ ይክእል ዶ?

እቲ ክታበት ንከቢድ ፍሉጥ ዝኾነ ናይ ኣለርጂ ግብረመልሲ ታሪኽ ዘለዎም ሰባት ክውሃብ የብሉን፡ ንኣብነት ከም፡ ኣናፊላክሲስ፡ ናይ ዝሓለፈ ዶዝ ናይ mRNA ወይ ተላባዒ ናይቨክቶር ክታበት ወይ ንዝኾነ ባእታ ናይ Pfizer-BioNTech/Comirnaty (ኢንግሊሽ) , Moderna/Spikevax (ኢንግሊሽ), ወይ Johnson & Johnson – Janssen (ኢንግሊሽ) ናይ ኮቪድ-19 ክታበታት።

ንካልእ ዓይነት ክታበትን ብመርፍእ ዝወሃብ ፍወሳን ሓያል ቁጥዐ ዝነበሮም ሰባት፡ ክኽተብቡ ይኽእሉ ኢዮም። ይኹን እምበር፡ ወሃብቲ ክታበት ክስዕብ ዝኽእል ሓደገ ክግምግሙን ንዑኡ ብዝምልከት ምኽሪ ክህቡዎምን ይግባእ። እቲ ሕሙም ክኽተብ እንተ ወሲኑ፡ እቲ ወሃቢ ክታበት ቀጥታዊ ግብረመልሲ ንምዕዛብ ን30 ደቂቅ ክከታሎም ይግባእ።

Advisory Committee on Immunization Practices, (ACIP) ፡ ወሃብቲ ክታበት ንክሉ ዝኽተብ ሰብ ናይ ቁጥዐ ግብረ መልሲ ንምዕዛብ ብዉሑዱ ን15 ደቂቅ ክከታልዎ ይምዕድ። ንግዜያዊ ሕክምናዊ ገምጋም ክታበት mRNA ብዝምልከት ን ACIP ረአ፡ ንዝያዳ ሓበሬታ ድማ (እንግሊዘና) ተመልከት።።

ኣድላይነት ክታበት

ክታበት ኮቪድ 19 ግድን ድዩ ዘድሊ?

ክታበት ኮቪድ 19 ክትክተብን ከይትክተብን ንዓኻ ዝግደፍ ምርጭ ኢዩ፡ ገለ ኣስራሕቲ፡ ኮሌጃትን ዩኒቨርሲታትን ነቲ ክታበት ግድነታዊ ጌሮምዎ።

ዋሺንግቶን ኣብዚ እዋንዚ እዞም ዝስዕቡ ክኽተቡ ትጠልብ፡

እዞም ሰራሕተኛታት ብውሑዱ ክልተ ሰሙን ድሕሪ ምዝዛም ኣገልግሎት ክታበት ክሳብ ጥቅምቲ 18,2021 ኣንጻር ኮቪድ 19 ምሉእ ብምሉእ ክኽተቡ ኣለዎም። እዚ ጠለብ ንሰብ ውዕል፡ ወለንታውያን፡ ከምኡ'ው ን ካልኦት ኣብዚ ጽላት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት የጠቃልል።

ካብዞም ጉጅለታት ኣንተኮይንካ ወይ ኣስራሒኻ ወይ ቤት ትምህርትኻ ክታበት ኮቪድ19 ዝጠልቡ እንተኮይኖም፡ እንታይ ክትገብር ከም ዘለካ ንምፍላጥ ምስ ክፍሊ ዓቅሚ ሰብ ናይ ትካልካ ወይ ምስ ኣስራሒኻ ወይ ቤት ትምህርትኻ ተዘራረብ። ክፍሊ ጥዕና ኣብ ፖሊሲታት ኣስራሕቲ ወይ ኮሌጃት ወይ ዩኒቨርሲቲታት ኢድ የብሉን።

እቲ ክታበት ንዓኻን ንኣብ ከባቢኻ ዘለዉን ካብ ኮቪድ 19 ይከላኸል፡ ብዛዕባ ጥቅምታት ክታበት ምስ ዶክቶርካ ወይ እትግልገለሉ ትካል ጥዕና ክትዛረብ ነተባብዓካ።

ደቀይ ናብ ትምህርቲ K-12 ወይ መውዓሊ ቆልዑ ንክኸዱ ክታበት ኮቪድ 19 የድልዮም ድዩ?

ኣየድልዮምን ኢዩ።ዋሺንግቶን ኣብዚ እዋንዚ ንተማሃሮ K-12ን መውዓሊ ቆልዑን ክታበት ኣይትጠልብን ኢያ። ንጠለባት ክታበት ዝምልከት ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብት ናይ ክታበት ገጽ ተመልከት (ኢንግሊሽ ጥራይ)

ደቅኹም ዘይተኸትቡ እንተ ኮይኖም፡ ከምዘይምልከቶም ዘረጋግጽ ሰርቲፊኬት ኣይድልየኩምን ኢዩ፡ ከመይሲ ቆልዑ ክኽተቡ ግድን ስለዘይኮነ። Washington State Board of Health (ቦርድ ጥዕና መንግስቲ ዋሺንግቶን) ፡ ንኣብያተ ትምህርትን መውዓሊ ቆልዑን እንታይ ዓይነት ክታበት ከም ዘድልዮም ይውስን።

ንክታበት ኮቪድ 19 ኣመልኪቱ ካብ ሰራሕተኛታት K-12 እንታይ ይጥለብ?

ብነሓሰ 18,2021, መርሒ መንስቲ ኢንስሊ Inslee ኩሎም ሰራሕተኛት ህዝባውን ብሕታውን ኣብያተ ትምህርቲ K-12 ኣንጻር ኮቪድ 19 ምሉእ ብምሉእ ክኽተቡ፡ ወይ ድማ ክሳብ ጥቅምቲ 18,2021 ኣብ ዘሎ ግዜ ከም ዘይምልከቶም ዘረጋግጽ ናይ ጥዕና ወይ ናይ ሃይማኖት ሰነድ ከቅርቡ መምርሒ ኣዊጁ።

እቲ መምርሒ ንኩሎም ሰራሕተኛታት ጽላት ትምህርቲይምልከት፡ (ኢንግሊሽ ጥራይ) , ነዞም ዝስዕቡ ድማ ይጠቃልል፥

  • ሰራሕተኛታትን ሰብ ውዕልን ብሕታዊ ኣብያተ ትምህርቲ K-12፡ህዝባዊ ናይ ከባቢ ኣብያተ ትምህርቲ K-12፡ ኣብየተ ትምህርቲ ቻርተር፡ ከባቢያዊ ኣገልግሎት ትምህርቲ (እቲ ሕጊ ኣብያተ ትምህርትን ተማሃሮን ናይ መንግስቲ-ቀቢላ ትምህርታዊ ውዕላት ኣይምልከትን)
  • ንብዙሓት ስድራቤታት ዘገልግል ሓለዋ ቆልዑን ወሃብቲ ቅድመ-ትምህርትን፡ ከምኡ'ውን
  • ሰራሕተኛታት ላዕለዋይ ትምህርቲ

ንተወሳኺ ሓበሬትታ ጠለባት ክታበት ኮቪድ19 ንሰራሕተኛት k-12፡ ብደጋጋሚ ዝለዓሉ ሕቶታት (PDF) (እንግሊዘኛ)ተልከት።(ቤትጽሕት ላዕላዋይተቆጻጻርሪ ህዝባዊ መምርሒት)

ክታበት ከም ዘይምልከተኒ መረጋገጺ ካበይ እረክብ?

ኣስራሒኻ ወይ ኮሌጅካ ወይ ዩኒቨርሲቲኻ ክታበት ኮቪድ 19 ዝጠልብ እንተኮይኑ፡ ግድን ክትክተብ ከድልየካ ኢዩ። ብመሰረት ኣዋጅ መራሒ መንግስቲ ጀይ ኢንስለይ Jay Inslee እንግሊዘኛ ወይ (ኢንግሊሽ ጥራይ) ኣዋጅ ነሓሰ 18 (ኢንግሊሽ ጥራይ) ፣ ካልእ ኣማራጺ ኣሎ ኣንተኮይኑ ንምፍላጥ ምስ ኣስራሒኻ ወይኮሌጅካ/ዩኒቨርሲቲኻ ተዛረብ። ክፍሊ ጥዕና ኣብ ፖሊሲታት ኣስራሕቲ ወይ ኮሌጃት ወይ ዩኒቨርሲቲታት ኢድ የብሉን።

ካብ Department of Health (DOH፡ ክፍሊ ጥዕና) ክታበት ኮቪድ 19 ነጻ ዘብል ቅጥዒ ምርካብ ኣየድልየካን ኢዩ። DOH ካብ ክታበት ኮቪድ 19 ነጻ ዘብል ቅጥዒ የብሉን። Certificate of Exemption (COE፡ ናይ ግዝኣት ዋሺንግቶን ካብ ክታበት ነጻ ዘብል ሰርቲፊኬት)፡ ንወለዲ/ኣለይቲ ንኣብ k-12፡ ቅድመ-ትምህርቲ ወይ መውዓሊ ህጻንት ንዝመሃሩ ደቆም ካብ ክታበት ነጻ ከብሉ ጥራይ ዘገልግል ኢዩ። ኣብዚ እዋን'ዚ ዋሺንግቶን ቆልዑ ኣብ መውዓሊ ህጻናትን ኣብያተ ትምህርትን ክሳተፉ ክታበት ኣይተሓትትን ኢያ።ሰለዚ ድማ ኣብቲ COE ኣይተጠቃለለትን።

ቤት ትምህርትን መውዓሊ ህጻናትን

ትሕቲ 18 ዝዕድሚኦም ሰባት ክኽተቡ ይኽእሉ ዶ?

እወ። ካብ 5 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ኮተተ Pfizer-BioNTech ክኽተብቡ ይኽእሉ። ትሕቲ 17 ዕድሜኦም መንእሰያት፡ ነቲ ክታበት ንምውሳድ ካብ ወለዶም ወይ ሞግዚቶም ፍቓድ ከድልዮም ይኽእል ኢዩ (እንግሊዝኛ ጥራይ) እንድሕር ብሕጊ መሰረት ባዕሎም ክውስኑ ዘይፍቀደሎም እንተኾይኑ። ንዝያዳ ሓበሬታ ብጽሑ ናብ ገጽ መርበብና ኣብ Vaccinating Youth (ክታበት መንእሰያት)

ንፍቃድ ወላዲ ወይ ድማ ሕጋዊ መጣያሲ ሰነድ ብዝምልከት ምስ ክታበት ዝወሃበሉ ክሊኒክ ተረዳዳእ

መንግስቲ እታ ግዝኣት ናብ ኣብያተ ትምህርቲ K-12 ንምእታው ክታበት ኮቪድ 19 ክጠልብ ይኽእል ዶ?

State Board of Health (ቦርድ ጥዕና ክፍለ ሃገር) እምበር Department of Health ኣይኮነን ቅጥዕታት ክታበት ንህጻናት ተምሃሮ K-12 ኣብያተ-ትምህርቲ (Revised Code of Washington (RCW፡ ዝተመሓየሸ ኣዋጅ ናይ ዋሽንግተን 28A.210.140) ክገብር ስልጣን ዘለዎ።

እቶም ቦርድ ምስ ናይ ክፍለ ሃገር Department of Health ይወሃሃዱ ኣለዉ Technical Advisory Group (ኣማኻሪት ጉጅለ ቴክኒክ) ንክውድብ። እታ ኣማኻሪት ጉጅለ፡ ክታበት ኮቪድ-19 ከም ኣንጻር ናይቶም ቦርድ ጠለብ ክቑጸር እንተለዎ ክመያየጡ ኢዮም ከምኡ'ውን እንድሕር ለበዋ ክውሃብ እንተለዎ ንክውሰኽ ኣብቲ ናይታ ክፍለ-ሃገር ዝርዝር ጠለባት ክታበት ናብ ቤት-ትምህርቲ ንምእታው። እቶም ቦርድ ኣብ ናይ ጥሪ 2022 ህዝባዊ ኣኼባ፡ ብዛዕባ ገስጋስ ናይታ ኣማኻሪት ኮሚተ ጸብጻብ ክህብ መደብ ኣለዎ።

ደቅና ክታበት ኮቪድ 19 እናወሰዱ እቲ ካልእ ክታበታት ክወስዱ ይኽእሉ ዶ?

ሎሚ ሰብ ካልእ ክታበት ካብ ዝወሰደላ ዕለት ኣብ ውሽጢ 14 መዓልታት ናይ ኮቪድ 19 ክታበት ክወስድ ይኽእል ኢዩ፡ ነታ ዝተኸትበላ መዓልቲ ሓዊስካ ።

ምስ ዘሎ ለበዳ ኮቪድ 19፡ ኣብ ዓመተ ትምህርቲ 2021-2022 ኣብ ና ይ ኣብያተ ትምህርቲ ጠለባት ክታበት ኮቪድ 19 ተዓጻጻፍነት ይህሉ ዶ ይኸውን?

ኣብ ጠለባት ክታበት ኣብያተ ትምህርቲ ዝኾነ ለውጢ ክግበር እንተ ኮይኑ፡ ቦርድ ጥዕና ናይታ ግዝኣት ኢዩ ዝውስን። ኣብዚ ኣዋን'ዚ ግን፡ ጠለባት ክታበት ኣብያተ ትምህርቲ ከም ዘለዎ ኢዩ ክቅጽል። ቆልዑ ቅድሚ እታ ናብ ቤት ትምህርቲ ዝኣትዉላ ፋልመይቲ መዓልቲ ጠለባት ክታት ከማልኡ ከድልዮም ኢዩ።

ሂወት ድሕሪ ክታበት

ምሉእ ብምሉእ ዝተኸትበ ማለት እንታይ ማለት ኢዩ?

(Pfizer-BioNTech ወይ Moderna) ንዝኽተብ ሰብ፡ክልተ ሰሙን ድሕሪ'ታ ካልኣይቲ ክታበት (Johnson and Johnson (J&J)/Janssen) ዝንኽተብ ሰብ ድማ ክልተ ሶሙን ድሕሪ ሓንቲ ንጽል ክታበት፡ ምሉእ ብምሉእ ተኸቲቡ ይበሃል።

ምሉእ ብምሉእ ድሕሪ ምኽታበይ እንታይ ክገብር ኣለኒ?

ምሉእ ብምሉእ ድሕርሪ ምኽታብካ፡

ንተወሳኺ ሓበሬታነዚ ቪድዮ ተመልከት፡ ድሕሪ ክታበት ኮቪድ 19 እንታይ ክትጽበ ኣለካ.

ምሉእ ብምሉእ ኣንጻር ኮቪድ19 ተኸቲበ እንተ ኮይነ፡ ጌና ካልእ ጥንቃቄ የድልየኒ ኢዩ?

እወ። ሽሕ ምሉእ ተኸተብ፡ ኣብ ዕጹው ህዝባዊ ቦታታት ማስክ ክትወዲ ኣለካ። ክታበት ጸረ ኮቪድ 19 ግርም ኢዩ ዝሰርሕ፡ ግና 100% ውጻኢታዊ ኣይኮነን። ገለ ሰባት ዋላ'ዉን ይከተቡ ኮቪድ 19 ክሓሙ ተኽእሎ ኣሎ። ምስ ምዉሳኽ ሓደስቲ ተመሓላላፊ ዓልየት ቫይረሳት፣ ኵሎም ሰባት ንምምሕላፍ ቫይረስ ንምጉዳል ማስኬራ ምግባር ዝኣመሰለ ጥንቃቐታት ክገብሩ ኣድላዪ ኢዩ።

ምሉእ ብምሉእ ክታበት ድሕሪ ምውሳድ ውን፡

ንመምርሒ ኣጠቓቅማ መሸፈኒ ገጽን ማስክን ተመልከት (እንግሊዝኛ ጥራይ). ንሓበሬታ ብዛዕባ መርመራ ኮቪድ-19 ወይ ዝያዳ ንጹራት መምርሒ ሰነዳት፡ ብኽብረትኩም ኣብ ሓበሬታ መርመራ (PDF) (እንግሊዝኛ ጥራይ) ርኣዩ።

ጌና ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ማስክ ክወዲ ኣለኒ ድዩ?

ማስክ ምውዳይ ንኩሉ ልዕሊ 2 ዓመት ዝዕድሚኡ ሰኣብ ኣብ ህዝባዊ ቦታታትን ኣብ ዕጽዉ ቦታትን ግድን ኢዩ።

ዘይተኸትቡን ብከፊል ዝተኸትቡን ሰባት ግድን ማስክ ክወድዩ ኣለዎም፡ ናይ ክልተ ሜትሮ ድማ ክረሓሓቁ ኣለዎም።

ምሉእ ብምሉእ ተኸቲበ ከብቅዕ ኮቪድ 19 እንተ ተቃሊዐ፡ምውሻብ የድልያኒ ዲዩ?

ኣይየድልየካን ኢዩ።ድሕሪ ምሉእ ክታበት ምውሻብ ኣየድልየካ፡ መርመራ ምግባር ኣየድልየካ።እዚ ግን ምልክታት እቲ ሕማም ክሳብ ዘየርኣኻ ኢዩ። ይኹን እምበር፡ ናብ ኮቪድ 19 ከም ዝተቃላዕካ እንተ ፈሊጥካ ን14 መዓልታት ምልክታት ከይቅልቀሉ ክትዕዘብ ኣለካ።

ምልክታት እንተ ተራእዮምካ ነፍስኻ ኣግሊልካ ምስ ወሃብቲ ኣገልግሎት ጥዕና ተዘራረብ። ቅድሚ መርምራ ምግባርካ ግን ከም ዝተኸተብካ ሓብሮም።

ኣብ በበይኑ ዝነብሩ ዘይተኸትቡን ዝተኸትቡን ሰባት ክበጻጽሑ ይኽእሉ ዶ?

ከከም ኩነታቱ። ምሳኻ ዝነብሩ በቲ ሕማም ናይ ምጥቃዕ ልዑል ተኽእሎ (ኢንግሊሽ), ዘለዎም ሰባት እንተ ሃሊዮም፡ ኣብ ደገ ክትራኸብ ትኽእል፡ ኣብ ገዛ ድማ መሳኹቲ ብምኽፋትን ስጡም ማስክ ብምውዳይን ናይ ክልተ ሜትሮ ርሕቅት ብምሕላውን ክትራኸብ ትኽእል።

በቲ ሕማም ናይ ምጥቃዕ ልዑል ተኽእሎ ዘለዎም ሰባት እንተ ዘይሃሊዮም፡ ኣብ ደገ ይኹን ኣብ ዕጹው ገዛ ማስክ ከይወደኻ ምስ ትበጻጻሕ፡ ትሑት ተኽእሎ ምትሕልላፍ ኮቪድ ኢዩ ዘሎ።

ኣብ ሓደ ቤት ገለ ኣባላት ምሉእ ብምሉእ ዝተኸትቡ ገለ ድማ ዘይተኸትቡ ምስ ዝኾኑ ኸ ደኣ?

ዘይተኸትቡ ሰባት ምሳኻ ዝነብሩ እንተ ኮይኖም፡ ከምዛ ዘይተኸተብካ ክትጥንቀቅ ኣለካ። እዚ ማለት ማስክ ትወዲ፡ ምስ ካልኦት ኣብ ትራኸበሉ ክልተ ሜትሮ ትርሓሓቅ፡ ብፍላይ ምስቶም ዘይተኸትቡ ኣባላት ቤትካ፡ ምትእኽኻባት ድማ ብዝከኣለካ ኣወግድ።

ኣባላት ስድራቤትካ ልዑል ናይ መልከፍቲ ዕድል ዘይብሎም ምስ ዝኾኑ፡ ናብ ምሉእ ብምሉእ ዝተኸትቡ ኣባላት ዘለዋ ስድራ ክትበጻጻሕ ትኽእል ኢካ።

ኩላትና ምሉእ ብምሉእ ዝተኸተብና ምስ ንኸውን ምስ ብዙሓት ክተኣኻኸብ እኽእል ዶ?

ምሉእ ብምሉእ ዝተኸትቡ ሰባት ምስ ዝተኣኻኸቡ ደሓን ኢዩ። Department of Health (DOH፡ ክፍሊ ጥዕና) ኩሉ ሰብ ዝተኸትበን ዘይተኸትበን ማስክ ክወዲ ብጥብቂ የተሓሳስብ፡ እንተ ዘይተኻኢሉ ድማ ርሕቀት ምሕላው። ልዕሊ 500 ሰባት ኣብ ዝርከቡሉ ምትእኽኻባት ግድን መሸፈኒ ገጽ ክግበር ኣለዎ።

እቲ መተኣኻኸቢ ቦታ ኣብ ዕጹው ምስ ዝኸውን ክሉ ልዕሊ 5 ዓመት ዝዕድሚኡ ይከተብ ኣይከተብ ብዘየገድስ፡ ማስክ ክወዲ ኣለዎ። ት ሕቲ 2ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑ፡ ክዕፈኑ ተኽእሎ ስለዘሎ፡ መሸፈኒ ገጽ እንተዘይወደዩ ይምረጽ። ክልተ፡ ሰለስተን ኣርባዕን ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑ ብሓገዝን ምክትታልን ዓበይቲ ሰባት ማስክ ክወድዩ ይኽእሉ፡ ካብ ገዛ ወጻእን ምስ ኣባላት ቤቶም ዘይኮኑ ሰባት ኣብ ዝራኸቡሉን።

ድሕሪ ክታበት ምውሳደይ ማሕበራዊ ህይወት ከም ኣብ ቤት መግብታት ምኻድ ዝመስል ንጥፈታት ክገብር እኽእል ዶል?

ምሉእ ብምሉእ ንዝተኸትቡ ሰባት ኣብያተ መግብን መስተን ዝኣመሰሉ ማሕበራዊ ንጥፈት ምክያድ ትሑት ተኽእሎ መልከፍቲ ኢዩ ዘለዎ። ምሉእ ብምሉእ ዝተኸትቡ ሰባት ንሕድሕም ኣብ ዝተኣኻኸቡሉ እዋን ማስክ ኮነ ምርሕሓቅ ኣየድልዮምን ኢዩ። Department of Health DOH ክፍሊ ጥዕና ኩሉ ሰብ ምኽታቡ ብዘየገድስ፡ ኣብ ምትእኽኻብ ዘለዎ ቦታ ማስክ ክወዲ ይምዕድ።ኩሉ ልዕሊ 5 ዓመት ዝዕድሚኡ ሰብ ኣብ ዕጹው ቦታ ግድን ማስክ ክወዲ ኣለዎ።

ዘይተኸትቡን ብከፊል ዝተኸትቡን ሰባት ማስክ ክወድዩን ናይ ክልተ ሚትሮ ርሕቀት ክሕልዉን የድሊ፡ ኣብ ህዝባዊ ቦታታትን ምብጻሕ ኣብ ዝኸዱሉ እዋንን።

መረጋገጺ ክታበት ክርኢ የድልየኒ ድዩ?

ገለ ሃገራት መረጋገጺ ክሓታ ይኽእላ ኢየን። ንዝያዳ ሓበሬታ ንክፍሊ ጥዕና ሃገርካ ተወከስ።

ገለ ትካላት መረጋገጺ ክታበት ይሓታ፡ ገለ ድማ ንዝተኸትቡ ዝያዳ ኣቃልቦ ይህባ። ገለ ሃገራት መረጋገጺ ክሓታ ይኽእላ ኢየን። ንዝያዳ ሓበሬታ ንክፍሊ ጥዕና ሃገርካ ተወከስ።

ስለዚ ናይ ክትበት ካርድኻ ከም ምስክር ልደትካን ካልእ ኣገዳሲ ወግዓዊ ሰነዳትካን ሕዛ። ቅዳሕ ጌርካ፡ ነታ መቦቆላዊት/ኦሪጂናል ኣብ ገዛ ኣንብራ። ብዛዕባ ካርድታት ክታበትን መዝገባቱን ኣንብብ .

ብኸፊል ዝተኸተብኩ እኝተኮይነ ኸ?

ካብቲ ክልተ ሳዕ ዝውሰድ (Pfizer-BioNTech ወይ Moderna) ሓንሳብ ጥራይ ወሲድካ እንተ'ለኻ ወይ ድማ ካብታ ካልኣይቲ ትወድስ ክልተ ሰሙን እንተዘይሓሊፉ ብኸፊል ከም ዝተኸተብካ ይሕሰብ። ካብቲ ሓንሳብ ጥራይ ዝውሰድ (Johnson and Johnson (J&J)/Janssen) ድሕሪ ምኽታብካ ክሳብ ክልተ ሰሙን ዝሓልፍ ብኸፊል ክም ዝተኸተብካ ይሕሰብ።

ክሳብ ምሉእ ብምሉእ ትኽተብ ኣብ ዘሎ ግዜ ግቡእ ጥንቃቄ ግበር። እዚ ማለት ንስኻ፡

ድሕሪ ምኽታበይ ኮቪድ19 ክሓምም እኽእል?

ኣዝዩ ውሑድ ተኽእሎ ኣሎ። እቲ ክታበት ኣዝዩ ኣድማዒ ኢዩ፡ 100% ግና ኣይኮነን፣ ምልክታት ኮቪድ 19 እንተ ኣርኢኻ (ኢንግሊሽ), ካብ ካልኦት ርሓቅ፡ ንትካላት ጥዕንና ድማ ኣዘራርብ። መርመራ ኮቪድ 19 ግበር ክብሉኻ ይኽእሉ ኢዮም።

ንሓበሬታ ብዛዕባ መርመራ ኮቪድ-19፡ ብኽብረትኩም ኣብ ሓበሬታ መርመራ

ድሕሪ ክታበት፣ ኮቪድ 19 ከመሓላልፍ እኽእል ዶ?

መልከፍቲ ኣብ ሒደት ካብቶም ምሉእ ብምሉእ እተኸተቡ ሰባት ዋላእዉን ምስ እተፈላለየ ዓልየት ቫይረስ፣ኢዩ ዘጋጥም። ይኹን እምበር፣ ብመሰረት ኣቀድም ኣቢሎም ዝተራእዩ መርትዖታት (እንግሊዘኛ ጥራሕ) ምሉእ ብምሉእ ዝተኸትቡ ሰባት ኮቪድ 19 ምስ ዝህልዎም ነቲ ቫይረስ ከመሓላልፍዎ ይኽእሉ ኢዮም።

ምስ ኮቪድ19 ዝተሓሓዝ ጸቅጥን ቅዛነትን ብከመይ ክሕዞ እኽእል?

እቲ ዓለም ለኻውዊ ለበዳ ንኣእምሮኣውን ኣካላውን ጥዕናኻ ከም ዝጸልሉ ንርዳእ። በይንኻ ኣይኮንካን። ኣብ ዋሽንግቶን ብዙሓት ሰባት ብሰንኪ ፋይናንስን ሽቅለትን፡ምዕጻው ትምህርቲ፡ማሕበራዊ ተነጽሎ፡ጥዕናዊ ሻቅሎት፡ ሓዘንን ጓህን ካልእን የጨንቆም ኣሎ። እዚ ድማ ናብ ንቡር ናይ ምምላስ ቅዛነት ‘ውን የጠቃልል።

ጭንቀትን ቅዛነትን ንምቅላል ዝሕግዘካ መወክሲታት ይስዕብ፡

ተወሳኺ ክታበትን ኣበራባሪ ክታበትን

ኣብ መንጎ ተወሳኺ ክታበት ኮቪድን ኣበራባሪ ክታበትን እንታይ ፍልልይ ኣሎ?

እቲ ትወሳኺ ክታበት ዘበሃል፡ ንሳልሳይ ግዜ ዝውሰድ ነቶም ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቅሞም ዝተተከፈ ዝወሃብ ኢዩ። ገለ ናይ ምኽልኻል ዓቅሞም ዝተተንከፈ ሰባት ምሉእ ብምሉእ ተኸቲቦም ከብቅዑ ኣንጻር ኮቪድ19 እኹል መከላኸሊ ኣየማዕብሉን። ከምዚ ኣብ ዘጋጥመሉ ሳልሳይ ግዜ ከም ዝኽትቡ ይግበር'ሞ ናይ ምክልኻል ዓቅሞም የማዕብሉ።

እቲ ኣበራባሪ ክታበት ዝበሃል፡ ገለ ሰባት እኹል ናይ ምክልኻል ዓቅሚ ኣማዕቢሎም ከብቅዑ፡ ምስ ግዜ እንደኸመ ይመጽእ እሞ፡ መበራበሪ የድልዮም። ናይ ቴታኖስ ክታበት ኣኣብ 10 ዓመት መበራበሪ ዝወሃበሉ ምኽንያት እዚ ኢዩ።እቲ ብናይ ፈለማ ክታበት ዘጥረኻዮ ዓቅሚ ምክልኻል ምስ ግዜ ይደክም።

ተወሳኺ ክታበት ኾቪድ 19 ዘድልዮም መን ኢዮም?

U.S. Food and Drug Administration (FDA)፡ Advisory Committee on Immunizations Practices (ACIP፡ ኮሚተ ምኽሪ ልምድታት ክታበት)፡ ከምኡ'ውን Western States Scientific Safety Review Workgroup (ጉጅለ ስነ-ፍልጠታዊ መጽናዕቲ ድሕነት ምዕራባውያን ሃገራት) ካብ ማእከላይ ክሳብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ዝኾነ ስርዓተ ምክልኻሎም ሰባት (እንግሊዝኛ ጥራይ) ሓደ ሲሶ ናይ ክታበት ክወስዱ ኣለዎም ኢሉ ኢዩ ዝመክር። እዞም ተወሰኽቲ ክታበታት ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ኢዮም ዝውሃቡ።

ካብ ዞም ዝስዕቡ ጥዕናዊ ኩነታት እንተ ኣለካ ፡ናይ ምክልኻል ዓቅምኻ ተተንኪፉ ኣሎ ክንብል ንኽእል።ስለዚ ድማ ተወሳኺ ክታበት ኮቪድ19 የድልየካ። ከምዚ ዝበለ ጸገም ዘለም ሰባት፡

  • ብሰንኪ ጥረ ናይ መንሽሮ ወይ ናይ ደም መንሽሮ መድሃኒት መንሽርሮ ዝወስዱ ዘለው ሰባት
  • ናይ ህዋሳት ምስግጋር ተጌሩሎም ፡ ነቲ ናይ ስርዓተ ምክልኻል ዝቃወም ኣፋውስ ዝወስዱ ሰባት
  • ኣብ ዝሓለፋ ክልተ ዓመት ትሕስቶ ዋህዮ ናይ ምስግጋር ሕክምና ተገሩሎም፡ ናይ ስርዓተ ምክልኻ ዝቃወም ኣፋውስ ዝወስዱ ሰባት
  • ምጡንን ሓያል ድኻም ኣብ ቀንዲ ሰርዓተ ምክልኻል ኣካላት [ንኣብነት DiGeorge syndrome, Wiskott-Aldrich syndrome]
  • ሓያል ወይ መድሃኒት ዘይተወስዶ HIV ዘለዎም
  • ንናይ ምክልኻል ሰርዓት ኣካላት ዝቃወም ከም corticosteroids ዝኣመሰለ መድሃኒታት ብብዙሕ ዓቀን ዝወስድ ሰብ

ክሳብ ሕጂ ዘሎ ክታበት ጸረ ኮቪድ19 90% ኣድማዒ ኣኳ እንተኾነ፡እቶም ናይ ምክልኻል ዓቅሞም ዝተተንከፈ ሰባት፡ ኮቪድ19 ናይ ምብዳህ ዓቅሚ ኣየማዕብሉን። እታ ሳልሳይቲ ክታበት ክም መበራበሪ ኣይኮነትን ትሕሰብ፡ ተወሳኺት ኢያ፡ እንታይ ደኣ ተወሳኺት ዶዝ ነቶም በቲ ክልተ ዶዝ ምሉእ ምክልኻል ዘየማዕበሉ ሰባት እዩ።

mRNA ክታበት (Moderna ወይ Pfizer) እንተ ረኺብካ እሞ ብመጠኑ ክሳብ ከቢድ ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ እንተ ኣልዩካ፦

  • ኣታ ተወሳኺት ክታበትካ እንተ ነወሐ ኣብ 28 መዓልታት ድሕሪ እታ ካልኣይት ክታበት ውሰድ
  • እንተ ተኻኢሉ ክልዕ እቲ ኣቀዲምካ ዝወስድካዮ ክታበት ሰልስ። ልክዕ እቲ ቀዳማይ ዓይነት እንተ ዘይረኺብካ ዝኮነ mRNA ዓይነት ክታበት ውሰድ
  • ንስኻ ምናልባት ንጽል ኮቪድ-19 ኣበራታዒ ዓቐን ክታበት (Pfizer-BioNTech, Moderna or Janssen) ነቲ ሳልሳይ ዓቐን ክታበት mRNA ምስ ወዳእካ ክትቕብል ትኽእል ኢኻ። እቲ ናይ መበራተኢ ዓቐንካ ካብቲ ናይ Pfizer ሳልሳይ ዓቐንካ ድሕሪ 3 ኣዋርሕ፣ ወይ Moderna ሳልሳይ ዓቐንካ ድሕሪ 3 ኣዋርሕ ክኸውን ኣለዎ። ኣብዚ ኩነት እዚ፣ እቶም ብመጠኑ ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘለዎም ሰባት ብድምር ኣርባዕተ ዓቐናት ክታበት ኮቪድ-19 ክረኽቡ ይኽእሉ ኢዮም።

እንተዳኣ Johnson & Johnson (Janssen) ክታበት ረኺብካ እሞ ብመጠኑ ክሳብ ከቢድ ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ እንተ ኣልዩካ፦

  • ሓንቲ ንጽል ናይ ኮቪዲ-19 ኣበራታዒ ክታበት (Pfizer-BioNTech, Moderna ወይ Janssen) ክትወስዱ ኣለኩም ብውሑዱ 2 ኣዋርሕ (8 ሰሙናት) ድሕሪ እታ ቀዳመይቲ ናይ Janssen ፋልመይቲ ዶዝ።
  • ሓደ ቀንዲ ዓቐን ናይ ጃንሰን ክታበት ኮቪድ-19 እተዋህቦ ሰብ ካብ ክልተ ንላዕሊ ዓቐን ክታበት ኮቪድ-19 ክወሃቦ የብሉን።

ተወሳኺ ክታበት የድልያካ ዶ ኣይፋሉን ክትፈልጥ ምስ ትደሊ ምስ ወሃቢ ኣገልግሎት ጥዕና ተዘራረብ።

ስለምንታይ ኢዮም ኣበራታዒ ክታበት ኣገዳሲ፧

ኣበርታዒ ዓቐናት ነቶም ልዑል ሓደጋ ናይ ኮቪድ-19 ዘለዎም ሰባት ቀጻሊ ምክልኻል ሕማም ንክህልዎም ይሕግዝ።ኣበራታዒ ክታበት 12 ዓመትን ልዕሊኡን ዕድሜኦም ሰባት ካብ ኮቪድ-19 ሕማም ንምክልኻል ክሕግዞም ንክወስድዎ ይምከር። ኣብ መላእ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዝያዳ ተመሓላላፊ ቫይረሳትን ናይ ኮቪድ-19 ሕማማትን ምዝርጋሕ እናወሰኸ ስለዘሎ እዚ ኣገዳሲ እዩ።

እቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዝተፈቐደ ወይ ዝጸደቐ ናይ ኮቪድ-19 ክታበታት፣ ነቲ ከቢድ ሕማምን ኣብ ሆስፒታል ምእታውን ሞት ብሰንኪ ኮቪድ-19 ዋላ ውን ነዚ ሓድሽ ደልታ ዘምጽኦ ሳዕቤን ኣብ ምንካይን ጽቡቕ ተራ ይጻወት። ይኹን እምበር፣ እቶም ዘለዉና ክታበታት፡ ምስ ግዜ ናይ ምክልኻል ዓቕሞም ከጥፍኡ ይኽእሉ እዮም። ኣበርታዒ ዶዛት ነቲ ናይ ኮቪድ-19 ንምክልኻል ንዝነውኸ ግዜ ክጸንሕ ይሕግዝ። ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብ ገጽ መርበብ ኣበራታዒ ክታበት  ርአ።

ተወሰኽቲ ምንጨታትን ሓበረታን

ንኮቪድ 19 ዝምልከት ንፍሉያት ኣካላት ሕብረተሰብ ዝኸውን መወከሲ

ቆሎዑን መንእሰያትን

ነፍሰ ጾራትን ዘጥብዋ ዘለዋን

ምስጋምን ስደትን

ንቤት ዝዓለመ/ ዘቤታዊ

ተወሳኺ ንኮማት ዝምልከት መወከሲታት ክርከብ ይክኣል Vaccine Equity and Engagement page/ናይ ክታበት ተሳትፎን ፍትሕን/ (ኢንግሊሽ ጥራይ)

ሕቶይ ኣብ'ዚ ኣይተመለሰን። ዝያዳ ሓበሬታ ብኸመይ እረክብ?

ሓፈሻዊ ሕቶታት ናብዚ ክስደድ ይከኣል፡covid.vaccine@doh.wa.gov.