Vacuna ja kani inka jichi

Tu’un ya’a ni ndujáá kivi 27 yoo junio kuiya 2022

Centers for Disease Control and Prevention (CDC, Jikin ko Rej Kantūrol Nañinmej im Bōbrae) im Western States Scientific Safety Review Workgroup (Kumi ro Rej Etale Joñan an Wā eo Bōbrae ilo Aelōñ ko Turilik ilo Amedka) rōjañ ko rekāāl an wā in kakajur eo rej pād ilo laajrak in:

  • Ajiri ro 5-11 aer yiiō rej aikuj in bōk wā in kakajur eo elikin 5 allōñ elikin an dedelak wā ko jinion ko. Ajiri ro ejjab kajur enwbinnier rej aikuj in bōk wā in kakajur eo ilo joñan eo jilu allōñ elikin wā ko jinion.
  • Aolep ro 12 aer yiiō im rittolak rej aikuj in bōk wā in kakajur eo lalem allōñ elikin an dedelak aer bōk wā ko jinion an Pfizer ak Moderna, ak 2 allōñ elikin aer bōk wā eo juōn wōt alen an Johnson & Johnson (J&J).
  • Aolep ro 50 yiiō im rittolak rej aikuj in bōk wā in kakajur eo kein karuo elikin 4 allōñ elikin aer bōk wā in kakajur eo jinion.
  • Armij kajojo ro 12 yiiō im rittolak me rej diik ak lap an jab kajur enbwinnier rej aikuj in bōk wā in kakajur eo kein karuo 4 allōñ elikin an bōk wā in kakajur eo jinion.
  • Ro rej 18 yiiō im rittolak im emōj aer bōke wā eo jinoin im wā in kakajur eo an J&J COVID-19 ilo joñan eo 4 allōñ emootlak remāroñ in bōk wā in kakajur eo kein karuo in mRNA COVID-19 wā.
Tú ni kenda tu'un ya'a nuu ní… Nde kuu ja jiniñu'un kani tatan inka jichi Nasa kuu kani inka jichi tatan Na tatan jiniñu'un kuu A kuu kani saán inka jichi vacuna ja kani inka jichi
Pfizer-BioNTech Nda ñayiví ja iyo ji vi'i ka 5 kuiya Jiniñu'un ja ya'a 5 yoo ja ni ndi'i ni kani ja xinañu'un jichi

Tú Pfizer axi Moderna kuu ja jiniñu'un ní*

Nda ñayiví ja iyo ji vi'i ka 17 kuiya vachi ni kuu ni'in ji vacuna Pfizer

Nda ñayiví ja iyo ji vi’i ka 50 kuiya ji nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji mita kuu kani tuku inka jichi ji tatan vacuna mRNA COVID-19 tú ja ni ya’a 4 yoo axi vi’i nde kivi ja ni kani refuerzo sandi’i.
Moderna Nda ñayiví ja iyo ji vi'i ka 18 kuiya Jiniñu'un ja ya'a 5 yoo ja ni ndi'i ni kani ja xinañu'un jichi Tú Pfizer axi Moderna kuu ja jiniñu'un ní* Nda ñayiví ja iyo ji vi’i ka 50 kuiya ji nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji mita kuu kani tuku inka jichi ji tatan vacuna mRNA COVID-19 tú ja ni ya’a 4 yoo axi vi’i nde kivi ja ni kani refuerzo sandi’i.
Johnson & Johnson Nda ñayiví ja iyo ji vi'i ka 18 kuiya Jiniñu'un ja ya'a 2 yoo ja ni kani ja xinañu'un jichi Tú Pfizer axi Moderna kuu ja jiniñu'un ní*

Nda ñayiví ja iyo ji vi’i ka 50 kuiya ji nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji mita kuu kani tuku inka jichi ji tatan vacuna mRNA COVID-19 tú ja ni ya’a 4 yoo axi vi’i nde kivi ja ni kani refuerzo sandi’i.

Nda ñayiví ña’nu ja ni kani nda vacuna xinañu’un ji ja ni ni’in ji in refuerzo vacuna COVID-19 Johnson & Johnson Janssen nuu 4 yoo ichi yata mita kuu ni’in tuku ji inka refuerzo vacuna ARNm COVID-19.

*Va'a ka tú kani ní maa ní nda vcuna ARNm, vese saa vacuna Johnson & Johnson iyo ji tú nduu iyo axi tú nduu kúni ní kani ní maa ní inka vacuna.

Joñan wā ñan ro Emọjno enbwinnier

Ñe ej diik ak lap an kajur enbwinnim, tōl ko renij oktak.

Ñe emōj am bōk...

A jiniñu’un ja kani kua’a ka tatan saán

Imāroñ ke bōk wā in kakajur eo?

Bōnbōn in Aolepen Wā ko

Pfizer: Ruo wā ko emōj kōmmane 21 raan ettolak jān doon ñan 5 yiiō im rittolak

Aet, armij ro 5 yiiō im rittolak me ej diik ak lap an mōjnọ enbwinnier rej aikuj in bōke juōn bar wā 28 raan elikin wā eo kein 2.

Aet, juōn Pfizer mRNA wā in kakajur ej rōjañ 3 allōñ elikin wā eo eliktata bwe en jimwe ñan ien ñan ro 5-11 aer yiiō.

Kein 2 mRNA wā in kakajur ejjab rōjañ ñan ro 5-11 aer yiiō.

4

Aet, juōn mRNA wā in kakajur ej rōjañ 3 allōñ elikin wā eo eliktata bwe en jimwe ñan ien.

Kein 2 mRNA wā in kakajur ej aikuj in bōk 4 allōñ elikin wā in kakajur eo kein 1 ñan ro rej 18 aer yiiō im rittolak

5

Pfizer: Kani uni jichi nda suchí luli ja iyo ji 6 yoo nde 4 kuiya. Ndi uu jichi xinañu’un ja kani ji nuu 21 kivi de ja uni jichi kani nuu 8 semana ja ni kani ja uu jichi. Nduu, nda suchí luli ja iyo ji 6 yoo nde 4 kuiya ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji ma kuu ja kani kua’a ka tatan ya’a ji mita. Nduu, maa mita nduu jika ja kani in tatan ARNm ja kani inka jichi nda suchí luli ja iyo ji 6 yoo nde 4 kuiya. 3

Moderna: Ruo wā ko emōj kōmmane 28 raan ettolak jān doon ñan 6 yoo im rittolak

Aet, armij ro 6 yoo im rittolak me ej diik ak lap an mōjnọ enbwinnier rej aikuj in bōke juōn bar wā 28 raan elikin wā eo kein 2.

Nduu, tatan ja kani inka jichi tatan ARNm ma kuu ja kani nda suchí luli ja iyo ji 6 yoo nde 17 kuiya nú tatan ja ni ni’in ji kuu tatan Moderna jichi xinañu’un ja ni kani tatan ji. 3

Aet, juōn mRNA wā in kakajur ej rōjañ 3 allōñ elikin wā eo eliktata bwe en jimwe ñan ien.
Kein 2 mRNA wā in kakajur ej aikuj in bōk 4 allōñ elikin wā in kakajur eo kein 1 ñan ro 18 aer yiiō im rittolak.

5

Johnson & Johnson: Juōn wā, melim ñan 18 yiiō im rittolak

Aet, armij ro 18 yiiō im rittolak me ej diik ak lap an mōjnọ enbwinnier rej aikuj in bōk juōn bar wā kin mRNA 28 raan elikin wā eo kein 1 an J&J.

Aet, juōn mRNA wā in kakajur ej rōjañ 2 allōñ elikin wā eo eliktata bwe en jimwe ñan ien ñan ro 18 aer yiiō im rittolak.

Ñe emōj am bōk wā ko jinion im wā in kakajur eo an J&J, wā in kakajur an mRNA  kein 2 ej aikuj in bōk 4 allōñ elikin wā in kakajur eo kein 1.

4

Nda tu'un ja jikatyu'un ka

A kanuu ja kani marca vacuna ja ni kani saán ja xinañu'un jichi

Kuu ja kani inka vacuna ja siín marca ja ni ni'in ni nuu ja xinañu'un jichi mita kani inka jichi ní. Nda CDC ni kachi de kuu sukua siki ja ni ni'in ka de tu'un jee siki nda tatan (Moderna, Johnson & Johnson, ja kani inka jichi jín inka tatan) ji siki ja va'a ni ka ndatu'un de siki nda yitiku ja kani inka jichi.

Nda ñayiví ja ncha'a koo ji 17 kuiya vachi ni kuu ni'in ji vacuna Pfizer tágua kani inka jichi.

Naku kanuu tuni ja kani inka jichi nda tatan ya'a.

Ja kani inka jichi tatan yo’o chindeé ja ma kuku’u xeen yo vi’i ka de tú kuu ní in ñayiví ja yika tuni nuu COVID-19. Kivi ichi yata, ni kachi ja tatan ja kani inka jichi kuu kani nda ñayiví ja yika ka ji ja kundo’o ji kue’e COVID-19, de mita chi jikan ja kuu kani nda ñayiví ja iyo ji vi’i ka 5 kuiya tágua sukua koto ka ji maa ji nuu kue’e COVID-19.

Kánuu ja sukua kuu chi kaya tuni ke’e jéé ja ñama ka jikin ji ja kua’a ka ñayiví ndo’o ji kue’e COVID-19 ini ñuu Estados Unidos.

Nda vacuna COVID-19 ja iyo ja kuatiñu yo ini ñuu Estados Unidos iyo ji ja kuu chindeé ji ja ma kuku'u xeen yo, ja ki'in yo hospital ji ja ma kuu yo ja siki COVID-19, suni kundeé ji nuu nda kue'e jéé. Vese saa, nda vacuna ja iyo mita sanaa ma koto ka ji yo'o tú ja ni ya'a tuni tiempo ja ni kani ji. Nda tatan ja kani inka jichi sa'a ji koto ka yo maa yo nuu COVID-19 de chindeé ji ja ma kundo'o yo kue'e nuu kua'a ka tiempo.

A kani ii de nda vacuna ja kani ja xinañu’un jichi nda ñayiví

Saa. Ja kani vacuna nda ñayiví ja ni kaji ja kani ja xinañu'un jichi (1 in jichi jín vacuna COVID Johnson & Johnson axi uu jichi jín Pfizer axi Moderna) kuu in ja jiniñu'un sa'a. Nda ja je'e hospital kuu ñati vi'i ka 10 axi 22 jichi ka nda ñayiví ja nduu na vacuna ji ma sú nda ja yi'i vacuna. Nda ñayiví ja ni kani vacuna ma kundo'o xeen ji kue'e (axi kusa ma kuku'u ji) kue'e COVID-19, ma sú tanu kuu jín nda ñayiví ja nduu ni kani vacuna. Nda vacuna suni sa'a ja ma ke'en kue'e nda ñayiví de kundo'o ji nda kue'e ja na'an tuni sa'a ja ndo'o ñati 50% nda ñayiví ja ni ndo'o ji COVID-19.

Tú kani inka jichi tuku tatan ya'a yo'o , a kúni ka'a ja nduu satiñu va'a nda vacuna.

Nduu. Nda vacuna COVID-19 ja neva'a yo ini ñuu Estados Unidos mita iyo ji ja chindeé ji tágua ma kuku'u xeen yo, ma ki'in yo hospital ji ma kuu yo, tiñu nuu ndi'i nda kue'e jéé. Vese saa, nda ñayiví ja satatan nde'e de ja kua'a nda ñayiví yika tuni ndo'o ji sa'a kue'e COVID-19, vi'i ka nda ñayiví ja yika tuni ji.

Tú ma kani inka jichi vacuna sa'an, a kuu kachi yo ni kani ndi'i vacuna saán
  • In ñayiví ja ni kani ndi’i vacuna ji ta ja ni ya’a uu semana ja ni kani ndi’i nda vacuna xinañu’un COVID-19 ja kani xinañu’un jichi ji.
  • Kachi yo ja in ñayiví ni kani ndi’i vacuna COVID-19 ji nú ja ni kani ndi’i jichi xinañu’un ji de suni ja ni kani ndi’i nda tatan ja kani inka jichi ji.
Nasa ste'en sa ja ni kaji de saán ja kani tatan inka jichi.

Kuu kachi tu'un ni sukua ni ja ni kaji de ní ja kani tatan inka jichi. Nduu jiniñu'un ja ste'en ní in tutu nuu kachi ja sukua kuu.

Kundiso ní tarjeta vacuna ní tú kua'an ní ja kani tatan ní tágua sukua ñayiví ja taji tatan kuni de ni kani uu jichi tatan vacuna Pfizer maa ní. Tú nduu na tarjeta ní, ñayiví ja taji tatan kuu ñandukú de tutu ní.

Naku siín kuu ja kua'a ka tatan ji ja kani inka jichi vacuna
  • Kani kua'a ka tatan nuu in ñayiví ja ni ni'in ji nda vacuna ARNm ja kani 2 jichi (Pfizer axi Moderna) de nduu ni chindeé tuni tatan tágua koo ndakui yiki kuñu ji.
  • Kani inka jichi nuu nda ñayiví ja sanaa nuu ini tatan nuu yiki kuñu ji tú ja ni ya'a kua'a tiempo.

Maa mita, jika ja nda ñayiví ya'a kani inka jichi vacuna COVID-19 ji.

  Nde kuu ja ni'in Na tiempo ni'in
Kani kua'a ka tatan

Nda ñayiví ja Las personas ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji ja ni ni’in ji in vacuna COVID-19 ARNm ja kani uu jichi jiniñu’un ja kani kua’a ka tatan ji.

Vese 28 kivi ja ni kani ja uu jichi in vacuna ARNm COVID-19 axi vacuna Johnson & Johnson ja kani in jichi ni. Tatan ja kani inka jichi ta ja ni kani J&J jiniñu’un ja kuu in vacuna ARNm.
Kani inka jichi Nda ñayiví ja iyo ji 18 kuiya de ni ni'in ji vacuna COVID-19 Johnson & Johnson ja xinañu'un jichi.

Jiniñu'un ja ya'a u'un yoo ja ni kani ndi'i in vacuna ARNm.

Nuu nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji, jiniñu’un ja ya’a vese 2 yoo ta ja ni kani (2 jichi) tatan ja kani kua’a ka.

Nda ñayiví ja iyo ji 5 kuiya de ni ni'in ji vacuna COVID-19 Pfizer-BioNTech ja xinañu'un jichi.

Jiniñu’un ja ya’a u’un yoo ja ni kani ndi’i in vacuna ARNm.

Nuu nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji, jiniñu’un ja ya’a vese 3 yoo ta ja ni kani (3 jichi) tatan ja kani kua’a ka.

Nda ñayiví ja iyo ji 18 kuiya de ni ni'in ji vacuna COVID-19 Moderna ja xinañu'un jichi.

Jiniñu'un ja ya'a u'un yoo ja ni kani ndi'i in vacuna ARNm.

Nuu nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji, jiniñu’un ja ya’a vese 3 yoo ta ja ni kani (3 jichi) tatan ja kani kua’a ka.

Nda ñayiví ja iyo ji vi’i ka 50 kuiya ji nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji mita kuu kani tuku inka jichi ji tatan vacuna mRNA COVID-19 tú ja ni ya’a 4 yoo axi vi’i nde kivi ja ni kani refuerzo sandi’i. Ja siki tu’un tatuni Food and Drug Administration (FDA, Ve’e nuu jito tatan ji ja yaji) (vachi nuu yu’u Inglés), nda Western States Scientific Safety Review Workgroup (Nda ñayiví ja jitotuni ndi’i nda tatan ja satiñu jín ndi’i nda ñuu ja iyo nuu kee kandii) ni kivi ji tágua sukua sa’a ji tanu ka’an nuu tu’un ja tatuni Centers for Disease Control and Prevention (CDC Ve’e nuu jito ji jekani nda kue’e) siki nda tatan refuezo ja kani inka jichi (vachi nuu yu’u Inglés).

Naguá kuni ka'an ja nduu satiñu va'a yiki kuñu

Nda ñayiví ja Las personas ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji ja ni ni’in ji in vacuna COVID-19 ARNm ja kani uu jichi jiniñu’un ja kani kua’a ka tatan ji.

Tú sanaa ndo'o ní su'va kuu ní in ñayiví ja nduu satiñu va'a yiki kuñu de kuu ni'in ka ní vacuna COVID-19. Ya'a kuu nda ñayiví ja ndo'o sukua:

  • Nda ja kutatan ji nuu cancer ja kuu nda tumor axi cancer nuu niñi
  • Ni sa'a ji in trasplante in órgano de ji'i ji tatan tágua ma nduxeen yiki kuñu ji
  • Ni ni'in ji in trasplante nda célula madre nuu 2 kuiya ichi yata axi ji'i ji tatan tágua ma nduxeen yiki kuñi ji
  • Ndo'o ji in kue'e ja sa'a ja nduu iyo va'a ji tanu kuu (síndrome de DiGeorge, síndrome de Wiskott-Aldrich)
  • Xeen tuni ja ndo'o ji kue'e VIH
  • Ji'i ji in tatan ja yi'i tuni corticosteroides axi inka ka tatan ja kuu sa'a ja ma satiñu va'a yiki kuñu ji.

Vese nda vacuna ja neva'a yo satiñu ji 90% nuu ndaka ka kue'e jee virus, ja jini kuu ja nda ñayiví ja nduu satiñu va'a yiki kuñu ji nduu níni iyo ndakui yiki kuñu ji. Ja kani uni jichi nduu kuni ka'an ja ni kani inka jichi ji, sa kuu kua'a ka tatan tágua suku satiñu va'a yiki kuñu ji ma sú tanu kuu ji ja uu jichi.

Nde in kuu nda kue'e ja sa'a yika

Nda ñayiví ja naani kuiya ji ja ndo'o ji in kue'e yoso ya'a (vachi ni nuu yu'u Inglés) kuu kundo'o xeen ka ji COVID-19. In kue'e xeen kuni ka'a ja in ñayiví ja ndo'o ji kue'e COVID-19 kuu:

  • Ki'in ji hospital
  • Kueneñu'un ji kua'a tuni tatan
  • Jiniñu'un ji in ventilador ja chindeé ja kuu xtaa tachi ji
  • Kuu ji

Nda vacuna COVID-19 (ja kani ja xinañu'un ji ja kani inka jichi) ji inka ka tiñu ja chituu COVID-19 kanuu tuni ji, vi'i ka tú ña'nu ji axi ndo'o ji nda kue'e ja sa'a yika, tanu nda ja ndee ya'a. Nduu ndee nuu lista ya'a ndi'i nda kue'e ja sa'a yika tú in ñayiví kundo'o ji COVID-19. Tú ndo'o ní in kue'e ja nduu ndee ya'a, ka'an ní jín ñayiví ja taji tatan nuu ní tágua kachi nasa koto ní maa ní nuu kue'e ní ji nuu COVID-19.

  • Cáncer
  • Kue'e xeen nduchi i'ni
  • Kue'e xeen xtaa je'e
  • Kue'e xeen ña'ma
  • Jiko xini axi naa ini
  • Diabetes (tipo 1 axi 2)
  • Síndrome de Down
  • Kue'e anu
  • Kue'e VIH
  • Kue'e ja nduu satiñu va'a yiki kuñu
  • Kue'e ja nduu satiñu va'a minki
  • Kue'e neñu
  • Ja ñu'un se'e
  • Kue'e nda célula falciformes axi talasemia
  • Kue'e tee xenu, mita axi ichi yata
  • Trasplante nda órganos axi nda célula madre niñi
  • Kue'e cerebrovascular, ja sa'a ja nduu jinu va'a niñi nuu minki
  • Kue'e siki ja jatiñu ndute axi yuku xeen
  • Tuberculosis
Nasaa jichi kani vacuna Pfizer-BioNTech axi Moderna (ARNm) nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji, nda ja ni kani ja xinañu’un jichi nda vacuna COVID-19 ARNm.
  • Nda vacuna COVID-19 Pfizer-BioNTech, jiniñu’un ja ya’a 21 kivi (3 semana) ta ja ni kani ja xinañu’un jichi táva kuu kani inka jichi nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu, ja uni jichi kani ta ja ni ya’a 28 kivi (4 semana) ta ja ni kani ja uu jichi, de mita jikan ja kani ja kumi jichi (tatan ja kani inka jichi) ta ja ni ya’a vese 3 yoo ja ni kani ja uni jichi.
  • Vacuna Moderna COVID-19, tatan ja kani inka jichi nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji kani ta ja ni ya’a 28 kivi ja ni kani ja xinañu’un jichi, ja uni jichi kani ta ja ni ya’a vese 28 kivi mita jikan ja kani ja kumi jichi (tatan ja kani inka jichi) ta ja ni ya’a vese 3 yoo ja ni kani ja uni jichi.
  • Suni kuu kani inka refuerzo vacuna COVID-19 Pfizer-BioNTech nda ñayiví ja iyo ji 12 kuiya axi vi’i ka tú kuu ji in ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu de ja ni ya’a 4 yoo ja ni kani refuerzo xinañu’un vacuna COVID-19 ji. Suni kani inka refuerzo vacuna Moderna COVID-19 nda ñayiví ja iyo ji 18 kuiya axi vi’i ka tú kuu ji in ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu de ja ni ya’a vese 4 yoo ja ni kani refuerzo xinañu’un naani vacuna COVID-19 ji.
Nisaa vacuna kani nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji tú ni kani ji vacuna J&J/Janssen tanu in vacuna COVID-19 ja kani ja xinañu’un jichi.
  • Ja (uu jichi) tatan ja kani kua’a ka kani ta ja ni ya’a 28 kivi (4 semana) ta jani kani tatan J&J/Janssen. Tatan ja kani inka jichi (ja uni jichi) kani ta ja ni ya’a vese 2 yoo ta ja ni kani ja xinañu’un jichi in tatan ARNm.
  • Tatan ja kani inka jichi jiniñu’un ja kuu in vacuna ARNm COVID-19, de jikan in vacuna ARNm COVID-19 tágua kani inka jichi siki ja sanaa kuu kundo’o ñayiví kue’e trombosis jín síndrome de trombocitopenia (TTS) ta jatiñu vacuna J&J/Janssen. Kue’e TTS kuu in kue’e ja sa’a ja nduyuu niñi axi ja nduu kuu nduyuu niñi in ñayiví. 
  • Nda ñayiví ña’nu ja ni kani nda vacuna xinañu’un ji ja ni ni’in ji in refuerzo vacuna COVID-19 Johnson & Johnson Janssen nuu 4 yoo ichi yata mita kuu ni’in tuku ji inka refuerzo vacuna ARNm COVID-19.
Na siki kuu ja jikan ja ya’a jaku ka tiempo ma sú tanu ni kuu ichi yata (5 yoo ichi yata de mita 3 yoo) nuu nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji.

Sanaa nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji ma koo ndakui va’a yiki kuñu ji ta ja ni kani ja xinañu’un jichi, vese ta kani ja xinañu’un jichi nda ARNm ja kani 3 jichi. Suni tú ja ni ya’a kua’a tiempo suni kuu ja ma satiñu va’a ka tatan de siki ñukua kuu ja sanaa jiniñu’un ji ja kani inka jichi. Ja jini siki ja ni jitotuni ji siki ja ni sakua’a nasa sa’a tatan jín nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji kuu ja va’a ka satiñu yiki kuñu ji tú ni kani inka jchi tatan ji ta ncha’a ya’a 5 yoo ja ni kani ja xinañu’un jichi. Nduu ni kee ja sa’a ji dañu jín nda ñayiví. Maa mita, ñama tuni jitenu kue’e COVID-19 ini ñuu Estados Unidos de vijin kuu ja ma kuu koo ñati nuu kue’e axi nuu ñayiví ja ndo’o kue’e. Siki ñukua kuu ja, kanuu tuni ja kua’a tatan ya’a nuu in ñayiví ja yikaa tuni ka ji ja kundo’o xeen ji kue’e.

Nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji, a jiniñu’un ji in tutu nuu in médico axi inka ñayiví nuu kachi ji ja jiniñu’un ji nda tatan ya’a.

Nduu, nda ñayiví ya’a kuu ki’in ji de kachi ja jiniñu’un ji nda tatan ya’a nuu je’e nda vacuna. Ya’a chindeé ja ma jekituu ja kani tatan ndi’i nda ñayivi ini ñuu ja jiniñu’un ji tatan. Tú nda ñayiví ja nduu satiñu va’a yiki kuñu ji iyo tu’un jikatu’un ji siki nasa iyo ji, kuu ka’an ji jín ñayiví ja satatan ji tú iyo va’a ji de tú kuu ja ni’in ji in nda tatan ya’a ja kani inka jichi.